JUEGO Y TEORIA DEL DUENDE (1933)...Ο Μανουέλ Τόρρες, ένας μεγάλος καλλιτέχνης της Ανδαλουσίας, είπε κάποτε σ' έναν άλλο τραγουδιστή: « Έχεις φωνή, έχεις στυλ, όμως ποτέ δε θα πετύχεις γιατί δεν έχεις καθόλου ντουέντε».
...Ο Ελ Λεμπριχάνο ο θαυμάσιος τραγουδιστής του φλαμένκο είπε: «Όταν τραγουδώ με ντουέντε κανείς δεν παραβγαίνει μπρος μου!»
...Η γριά τσιγγάνα χορεύτρια Λα Μαλένα φώναξε κάποτε ακούγοντας τον Μπραϊλόφσκι να παίζει ένα κομμάτι του Bach: «Ολέ! Αυτό έχει ντουέντε». Όμως ο Gluck ο Brahms και ο Darius Milhaud την έκαναν να βαρεθεί.
...Ο Μανουέλ Τόρρες, που μες στις φλέβες του τρέχει περισσότερη κουλτούρα απ' ότι σ' οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο που γνώρισα ποτέ, ακούγοντας τον ίδιο τον Falla στο «Nocturno del Generalife», είπε τη θαυμαστή κουβέντα: «Ότι έχει μαύρους ήχους έχει ντουέντε», και δεν υπάρχει μεγαλύτερη αλήθεια.
...Άκουσα κάποτε ένα γέρο κιθαρίστα να λέει: « Το ντουέντε δε βρίσκεται στο λαρύγγι. Το ντουέντε ανεβαίνει απ' τις γυμνές πατούσες των ποδιών».
... Για να βρούμε το ντουέντε δεν υπάρχει τίποτα να μας βοηθήσει. Ούτε χάρτης ούτε «σωστοί τρόποι». Το μόνο που ξέρουμε είναι πως καίει το αίμα σαν κοπανιστό γυαλί, πως εξαντλεί, πως σβήνει τη γλυκιά γεωμετρία που μάθαμε, πως κλωτσάει όλα τα στυλ, πως κάνει τον Γκόγια, ζωγράφο του γκρίζου, του ασημένιου κι εκείνου του ροζ ...
... Όλες οι Τέχνες κι όλες οι χώρες είναι ικανές για ντουέντε, για μούσα ή για άγγελο. Η Γερμανία, έξω από λίγες εξαιρέσεις, κυβερνιέται από τη μούσα. Η Ιταλία έχει μονίμως έναν άγγελο. Η Ισπανία καίγεται αδιάκοπα απ' το ντουέντε! Γιατί είναι μια χώρα αρχαίας μουσικής κι αρχαίου χορού, όπου το ντουέντε στίβει λεμόνια από ξημέρωμα. Μια χώρα θανάτου, μια χώρα ανοιχτή στο θάνατο.
Σε κάθε χώρα ο θάνατος είναι ένα τέλος. Φτάνει, και τα παραθυρόφυλλα κλείνουν. Όχι στην Ισπανία. Στην Ισπανία ανοίγουν. Πολλοί Ισπανοί ζουν ανάμεσα σε τέσσερις τοίχους ως τη μέρα που θα πεθάνουν και τότε τους βγάζουν έξω στον ήλιο. Σε καμιά άλλη χώρα ο πεθαμένος δεν είναι πιο ζωντανός από την Ισπανία. Το προφίλ του κόβει σα κόψη ξυραφιού.
Αποσπάσματα από το Juego y teroría del duende
Federico García Lorca
Μετ. Ολυμπία Καράγιωργα
Βιβλιοπωλείον της «Εστίας»
Ένα ερωτικό ισπανικό τραγούδι που ξεχωρίζει:
-Si tú eres mi linda amiga.
¿cómo no me miras, di?
-Aν εσύ είσαι η αγαπημένη μου,
πες μου, πώς και δε με κοιτάς;
-Ojos con que te miraba
a la sombra se los di.
-Μάτια που μ' αυτά σε κοιτούσα
τα έχω δώσει στη σκιά.
-Si tú eres mi linda amiga,
¿cómo no me besas, di?
-Αν εσύ είσαι η αγαπημένη μου,
πες μου, πώς και δε με φιλάς;
-Labios con que te besaba
a la tierra se los di.
-Χείλη που μ' αυτά σε φιλούσα
τα 'χω δώσει στη γη.
-Si tú eres mi linda amiga,
¿cómo no me abrazas, di?
-Αν εσύ είσαι η αγαπημένη μου,
πες μου, πώς και δε μ'αγκαλιάζεις;
-Brazos con que te abrazaba,
de gusanos los cubrí.
-Μπράτσα που μ' αυτά σ' αγκάλιαζα,
από σκουλήκια έχουν καλυφθεί.
Μετ.Μαριάννα Τζανάκη
LUZ CASAL-Piensa en mi
Chavela Vargas - Piensa en mí
Read more!
.jpg)
