...να ακούσω τους ήχους και τα βράδια του παρελθόντος, εκείνου του κόσμου της νοσταλγίας, του έρωτα και της ηρεμίας, αρωματισμένου με φεγγάρι, φωτιά και ρούμι.

Ντυμένη νύχτα

Βάφω τις νότες μιας habanera*
γαλάζιες σαν το νερό μιας αρχαίας θάλασσας.
Με λευκό του αφρού, γλυκό όπως ο αέρας,
γκρίζο των γλάρων, χρυσαφί των εικόνων,
ντυμένη νύχτα.

Κοιτάζω το τοπίο, αναζητώ τα λόγια,
να συμπληρώσουν τους στίχους χωρίς ανησυχία.
Τα πεύκα με αγκαλιάζουν, ακούω πως σιωπούν,
ο άνεμος απλώνεται σ' όλο τον ορίζοντα.

Αν μπορούσα να γίνω νιφάδα
και να κρυφτώ στην παραλία
να ακούσω τους ήχους και τα βράδια του παρελθόντος,
εκείνου του κόσμου της νοσταλγίας,
του έρωτα και της ηρεμίας, αρωματισμένου με φεγγάρι, φωτιά και ρούμι.

Αν μπορούσα ν' ανέβω στο ψηλότερο κύμα
και να στολίσω τους φοίνικες της ανάμνησης,
πασπαλίζοντας με κανέλα όλους τους όρμους
και με κοχύλια να τους φτιάξω μια κούνια.

Οι ηλικιωμένοι μου μιλάνε γεμάτοι τρυφερότητα,
για ώρες ζωντάνιας με συγκίνηση.
Οι νέοι ακόμα, δυνατοί και γενναίοι,
πρίγκιπες του δικτύου, ήρωες της καταιγίδας,
φίλοι του καλού καιρού.

Τα μάτια εφευρίσκουν καινούργιες ιστορίες,
σκάφη που επιστρέφουν από ηλιόλουστο τόπο,
Φέρνουν ερωτευμένες μελωδίες,
γυναίκες και πατρίδα, κεριά και λουλούδια.

Αν μπορούσα να γίνω νιφάδα
και να κρυφτώ στην παραλία
να ακούσω τους ήχους και τα βράδια του παρελθόντος,
εκείνου του κόσμου της νοσταλγίας,
του έρωτα και της ηρεμίας, αρωματισμένο με φεγγάρι, φωτιά και ρούμι.

Αν μπορούσα ν' ανέβω στο ψηλότερο κύμα
και να στολίσω τους φοίνικες της ανάμνησης,
πασπαλίζοντας με κανέλα όλους τους όρμους
και με κοχύλια να τους φτιάξω μια κούνια.

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
*habanera είναι μουσική σύνθεση από την Αβάνα της Κούβας που την τραγουδούσαν στα λιμάνια.

Read more!

Όταν βλέπεις τον Ματωμένο Γάμο σε πιάνει κάτι παράξενο στο στήθος, σαν ένα αγκάθι, που μπορεί να διαρκέσει...

«Όταν βλέπεις τον Ματωμένο Γάμο σε πιάνει κάτι παράξενο στο στήθος, σαν ένα αγκάθι, που μπορεί να διαρκέσει...» Vanesa Martin η τραγουδίστρια του τραγουδιού "Λέει η νύφη μας" στο τουίτερ.
Ένα παραδοσιακό τραγούδι από την ταινία Ματωμένος Γάμος(La Novia) του Λόρκα.

Λέει η νύφη μας

Λέει η νύφη μας:
Πώς λέγεται το κεφάλι;
Δεν λέγεται κεφάλι,
Αλλά ευρύχωρα πεδία.
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγονται τα μαλλιά;
Δεν λέγονται μαλλιά,
Αλλά καλλιεργημένο μετάξι.
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγεται το μέτωπο;
Δεν λέγεται μέτωπο,
Αλλά αστραφτερό σπαθί.
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πως λέγονται τα φρύδια;
Δεν λέγονται φρύδια,
Αλλά τέλια του αργαλειού.
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγονται τα μάτια;
Δεν λέγονται μάτια,
Αλλά πλούσια παρατηρητήρια.
Αχ πλούσια παρατηρητήριά μου!
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγεται η μύτη;
Δεν λέγεται μύτη,
Αλλά χουρμάς χουρμαδένιος.
Αχ χουρμά μου χουρμαδένιε!
Αχ πλούσια παρατηρητήριά μου!
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πως λέγεται το πρόσωπο;
Δεν λέγεται πρόσωπο,
Αλλά ρόδο τριανταφυλλιάς.
Αχ ρόδο μου της τριανταφυλλιάς!
Αχ χουρμά μου χουρμαδένιε!
Αχ πλούσια παρατηρητήριά μου!
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

...τραγούδια που ταξιδεύουν, σημάδια στον ουρανό που θυμίζουν πως η ζωή είναι ένα φιλί εκεί που δεν το περιμένεις.

Εκεί που δεν το περιμένεις

Μάτια που κοιτούν αργά,
χείλη που φιλούν χωρίς βιασύνη,
όνειρα που απλώνονται,
κορμιά που πάνε κι έρχονται
αναζητώντας τη μακρινή σκιά
μιας μέρας που πεθαίνει
χωρίς να ζητά τίποτα σε αντάλλαγμα.

Στόματα που ζουν απ’ τον αέρα,
πρόσωπα που αναζητούν καθρέφτες,
κόσμος στα πρόθυρα του γήρατος
κλείνει το μάτι σ’ ένα φανάρι πορτοκαλί.

Γέλια που κλαίνε απ’ τα γέλια,
κραυγές που δεν λένε τίποτα,
φανοστάτες που χαίρονται
να βλέπουν να πέφτει η νύχτα
σε δρόμους που κρύβονται.

Θόρυβος από καρδιές που απομακρύνονται,
τραγούδια που ταξιδεύουν,
σημάδια στον ουρανό που θυμίζουν
πως η ζωή είναι ένα φιλί
εκεί που δεν το περιμένεις.

Javier Ruiz Taboada (Cuando menos lo esperas)
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μαστίγιο. Ένα μαστίγιο καμωμένο με τους στήμονες μιας ορχιδέας, με τις χορδές μια κιθάρας...

Η ερωτική ποίηση στο θέατρο. Από τα τολμηρά του Λόρκα. Μία αγωνιώδης αναζήτηση του νοήματος της ζωής, του θανάτου, του έρωτα, της ποίησης, της τέχνης, της ομοφυλοφιλίας, των σχέσεων, της επαφής του θεάτρου με το κοινό.

Το Κοινό(El público)

Σκηνή δεύτερη

Ρωμαϊκά ερείπια.

Μία φιγούρα καλυμμένη ολοκληρωτικά από κληματόφυλλα κόκκινα, παίζει ένα φλάουτο καθισμένη πάνω σ' ένα κιονόκρανο. Μια άλλη φιγούρα καλυμμένη με χρυσαφένια κουδουνάκια χορεύει στο κέντρο της σκηνής.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε σύννεφο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μάτι.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε σπίτι;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μύγα.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε μήλο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε φιλί.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε στήθος;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε λευκό σεντόνι.

ΦΩΝΗ. (Σαρκαστικά.) Μπράβο!

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μαχαίρι.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Σταματώντας να χορεύει) Όμως γιατί; Γιατί με βασανίζεις; Πως δεν έρχεσαι μαζί μου, αν μ' αγαπάς, μέχρι όπου σε πάω; Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο, εσύ θα μεταμορφωνόσουν σε κύμα της θάλασσας, ή σε φύκια ή αν θέλεις σε κάτι πιο απόμακρο, κι αφού δεν επιθυμείς να με φιλήσεις, θα μεταμορφωνόσουν σε πανσέληνο. Όμως σε μαχαίρι! Απολαμβάνεις να διακόπτεις τον χορό μου. Και χορεύοντας είναι ο μόνος τρόπος που έχω να σ' αγαπώ.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Όταν τριγυρνάς στο κρεβάτι και στα αντικείμενα του σπιτιού σε ακολουθώ, αλλά δεν σε ακολουθώ στα μέρη όπου εσύ με μαεστρία, σκοπεύεις να με πάρεις. Αν εσύ μεταμορφωνόσουν σε φεγγαρόψαρο, εγώ θα σε άνοιγα μ' ένα μαχαίρι γιατί είμαι άντρας, γιατί δεν είμαι τίποτα περισσότερο απ' αυτό, ένας άντρας, πιο άντρας απ' τον Αδάμ, και θέλω κι εσύ να είσαι ακόμα πιο άντρας απ' ότι εγώ. Τόσο άντρας που να μην κάνουν θόρυβο τα κλαδιά όταν περνάς. Αλλά εσύ δεν είσαι άντρας. Αν εγώ δεν είχα αυτό το φλάουτο, θα δραπέτευες στο φεγγάρι, στο φεγγάρι το σκεπασμένο με δαντελένια μαντιλάκια και σταγόνες από γυναικείο αίμα. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Ντροπαλά.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε μυρμήγκι;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Δυναμικός.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε γη.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Πιο δυνατός.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε γη;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Πιο αδύναμος.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε νερό.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Ζωντανός.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε νερό;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Αποδυναμωμένος.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Τρεμάμενος.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Ανεβασμένος.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μαχαίρι. Σ' ένα μαχαίρι κοφτερό κατά τη διάρκεια τεσσάρων μακρινών ανοίξεων. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Πάρε με στο μπάνιο και πνίξε με. Θα είναι ο μόνος τρόπος να μπορέσεις να με δεις γυμνό. Φαντάζεσαι ότι έχω φόβο στο αίμα; Ξέρω τον τρόπο να σε κυριεύσω. Πιστεύεις ότι δε σε γνωρίζω; Θα σε κυρίευα τόσο που αν εγώ έλεγα: «Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο;», εσύ θα μου απαντούσες: «εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μια τσάντα με αυγά μικρούτσικα.»

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Πάρε ένα τσεκούρι και κόψε μου τα πόδια. Άσε να έρθουν τα έντομα της καταστροφής και φύγε. Γιατί σε περιφρονώ. Θα ήθελα να σιωπήσεις μέχρι το τέλος. Σε φτύνω.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αυτό θέλεις; Αντίο. Είμαι ήσυχος. Αφού θα κατέβω στα συντρίμμια, θα συναντήσω τον έρωτα και κάθε φορά μεγαλύτερο έρωτα. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Συντετριμμένος.) Που πας; Που πας; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Δεν θέλεις να φύγω;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Με φωνή αδύναμη.) Όχι, μη φεύγεις. Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σ' έναν κόκο άμμου; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε ένα μαστίγιο.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε τσάντα με αυγά μικρούτσικα;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε άλλο μαστίγιο. Ένα μαστίγιο καμωμένο με χορδές κιθάρας. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Μη με μαστιγώνεις!

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Ένα μαστίγιο καμωμένο με σχοινιά βάρκας. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Μη με χτυπήσεις στην κοιλιά.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Ένα μαστίγιο καμωμένο με τους στήμονες μιας ορχιδέας.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Θα καταλήξεις να με αφήσεις τυφλό.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Τυφλό, γιατί δεν είσαι άντρας. Εγώ ναι, είμαι ένας άντρας. Ένας άντρας, τόσο άντρας, που λιποθυμώ όταν ξυπνούν οι κυνηγοί. Ένας άντρας, τόσο άντρας, που νιώθω έναν πόνο οξύ στα δόντια όταν κάποιος κόβει έναν μίσχο, όσο μικροσκοπικός κι αν είναι. Ένας γίγαντας. Ένας γίγαντας, τόσο γίγαντας, που μπορώ να κεντήσω ένα τριαντάφυλλο στο νύχι ενός νεογέννητου παιδιού.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Περιμένω τη νύχτα, στοιχειωμένος από τη λευκότητα των ερειπίων για να μπορέσω να συρθώ στα πόδια σου. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Όχι, Όχι. Γιατί μου το λες αυτό; Εσύ είσαι αυτός που πρέπει να υποχρεώσεις εμένα να το κάνω. Δεν είσαι εσύ ένας άντρας; Ένας άντρας πιο άντρας απ' τον Αδάμ; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Πέφτοντας στο πάτωμα.) Αχ! Αχ!

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Πλησιάζοντάς τον με φωνή χαμηλή.) Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε κιονόκρανο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Αχ, αλίμονο σε μένα!

Federico García Lorca, Απόσπασμα από το θεατρικό έργο Το Κοινό(El público) δράμα σε πέντε πράξεις. 

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

...ένα σμαράγδι μνήμης χρωματιστό, ένα όνειρο που θέλουμε να υπερασπιστούμε, όπως υπερασπίζονται δυο κορμιά όταν είναι αγκαλιασμένα,

Η Πόλη τον Αύγουστο

Χαμηλώνει το αεροπλάνο επιτέλους,
κατεβαίνω στην πόλη του Αυγούστου.
Η σκιά των φτερών αφήνει ίχνη γαλάζια
πάνω στην ξεραμένη γη
και διατρέχει τις πεδιάδες μ' ένα τρεμούλιασμα
παλιάς ταινίας.
Κατεβαίνω, φτάνω
στην πόλη την αγκαλιασμένη από γυμνά χέρια,
φτάνω στη βραδύτητα των μουσείων,
στις βεράντες που βάζουν στα δέντρα
μια λάμψη μπύρας.
Βρίσκομαι στην πόλη της αντοχής στη ζέστη,
στην πόλη που ζει στο ρυθμό της μετακίνησης.
Οδός Αγίας Ισαβέλλας, αριθμός 19,
όπου τα ταξί καταφθάνουν με ματιά
κυνηγόσκυλου
και η σκάλα έχει θέληση
χεριού που κλείνει,
χεριού που κλείνει γιατί κρύβει
ένα κόσμημα για παράδειγμα,
ένα σμαράγδι μνήμης χρωματιστό,
ένα όνειρο που θέλουμε να υπερασπιστούμε,
όπως υπερασπίζονται δυο κορμιά
όταν είναι αγκαλιασμένα,
όπως δύο κορμιά που αγαπιούνται
με μια θέληση προσηλωμένη στην καταιγίδα,
δύο κορμιά που ήδη γνωρίζουν
την ώρα που ποτέ δεν θα ξεχάσουν,
την μεταλλική Καραϊβική των ανεμιστήρων,
τη σκιά των λεπίδων τους στην οροφή,
ή τα γαλάζια ίχνη,
των φτερών του αεροπλάνου που ξαναφεύγει,
στην πόλη του Αυγούστου,
σ' έναν δεύτερο όροφο,
σε μια γωνιά του ανέμου.

©Luis García Montero
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Φωτό: Μαριάννα Τζανάκη, Αθήνα, Υμηττός

Read more!

Επιστρέφει ο Μάρτης με το κρυμμένο φως του...

ΣΟΝΕΤΟ LXXXVIII

Επιστρέφει ο Μάρτης με το κρυμμένο φως του
και γλιστρούν τεράστια ψάρια από τον ουρανό,
μια πάχνη αχνή βγαίνει αθόρυβη απ’ τη γη,
ένα προς ένα πέφτουν στη σιωπή τα πράγματα.

Ευτυχώς σ’ αυτή την κρίση της περιπλανώμενης ατμόσφαιρας
ένωσες τις ζωές της θάλασσας και της φωτιάς,
τη γκρίζα κίνηση του πλοίου του χειμώνα,
τον τρόπο που ο έρωτας αποτυπώνεται στην κιθάρα.

Ω έρωτα, ρόδο μουσκεμένο από σειρήνες και αφρούς,
φωτιά που χορεύει κι αναρριχάται στην αόρατη σκάλα
και ξυπνά το αίμα στη σήραγγα της αγρύπνιας

για να ολοκληρωθούν τα κύματα στον ουρανό,
να ξεχάσει η θάλασσα τα αγαθά και τα λιοντάρια της
και να πέσει ο κόσμος μέσα στα σκούρα δίχτυα.

Pablo Neruda
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Φωτό: ©Funda Ergene Atabaş

Read more!

Αλλά, πώς θα μπορέσω να γράψω τον στίχο μου της λήθης; Όταν όλοι οι ουρανοί κι όλες οι θάλασσες με επιστρέφουν σε σένα.

Ο στίχος της λήθης

Θέλω να γράψω ένα στίχο για να σκοτώσει τη θύμησή σου

Έναν στίχο της λήθης που να σε ξεριζώσει από μέσα μου για πάντα

Να σκορπίσω στον ουρανό το άρωμα απ' το χαμόγελό σου

Να σβήσω στη θάλασσα τη φωτιά απ' τη ματιά σου

Κρατιέμαι στην όχθη και παρακολουθώ από μακριά

τις θάλασσες και τους ουρανούς να ενώνονται για να συνωμοτήσουν εναντίον μου

Αλλά, πώς θα μπορέσω να γράψω τον στίχο μου της λήθης;

Όταν όλοι οι ουρανοί κι όλες οι θάλασσες με επιστρέφουν σε σένα.

Leonardo José Maya ( Colombia )

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Φωτό: Andrei Tarkovsky, Zerkalo, 1975

Read more!

Üsküdar ή Σκουτάρι, αρχ. Χρυσόπολις ένας θαλασσινός παράδεισος στην ασιατική πλευρά του Βοσπόρου

Üsküdar ή Σκουτάρι, αρχ. Χρυσόπολις 

Το Ουσκουντάρ (τουρκ. Üsküdar) ή Σκουτάρι (αρχ. Χρυσόπολις), είναι μεγάλος και πυκνοκατοικημένος δήμος της Κωνσταντινούπολης που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προάστια της πόλης και βρίσκεται επί της ασιατικής πλευράς, στο νότιο άκρο του Βοσπόρου. Συνορεύει βόρεια με το Μπεϊκόζ, ανατολικά με το Ουμράνιε και νότια με το Χαϊντάρ Πασά και το Καντίκιοϊ, ενώ δυτικά του δήμου και στην απέναντι πλευρά του Βοσπόρου βρίσκονται οι περιοχές Μπεσικτάς, Μπέηογλου και Εμινονού. 

Διακρίνεται για τα πολυάριθμα τεμένη, τους μεντρεσέδες, τα ασκητήρια των δερβισών και τα λουτρά του. 

Ξεχωρίζει το νεκροταφείο Μπουγιούκ Μεζαριστάν (τουρκ. Büyük Mezaristan) όπου έχουν ταφεί περίπου 8.000 βρετανοί στρατιώτες που πέθαναν στον πόλεμο της Κριμαίας (1853-6), ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ακόμα το Μιχριμά (ή Ισκελέ) Τζαμί (τουρκ. Mihrimah Sultan Camii), έργο του Μιμάρ Σινάν το 1548.

Η βυζαντινή ονομασία «Χρυσούπολις» σχετίζεται πιθανώς με μύθο, σύμφωνα με τον οποίο πρώτος οικιστής της πόλης ήταν ο Χρύσος, γιος του Αγαμέμνονα και της Χρυσηίδας, ή ακόμα με το γεγονός πως ήταν τόπος συγκέντρωσης φόρων. Η σύγχρονη ονομασία ετυμολογείται πιθανώς από την αρχαία περσική Ουσκιουδάρ που δηλώνει τον αγγελιαφόρο, υπόθεση που υποστηρίζεται από τη σημαντική θέση της πόλης που συνιστά συγκοινωνιακό κόμβο. Η ονομασία αυτή, ως Escutaire, δόθηκε πρώτα από τον Βιλλεαρδουίνο το 1203. 

Το τοπωνύμιο Σκουτάρι παραπέμπει επίσης σε φρουρά, η οποία έφερε είδος ασπίδας που λεγόταν «σκουτάριον». Στο χρονικό του Νικήτα Χωνιάτη αναφέρεται ομώνυμο παλάτι του Μανουήλ Α' Κομνηνού, επί του ακρωτηρίου της Δαμάλεως, που ενδέχεται να ευθύνεται και για το τοπωνύμιο της ευρύτερης περιοχής.

Εικάζεται πως μέχρι την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, ο έλεγχος της ασιατικής ακτής του Βοσπόρου από τους Οθωμανούς δε συνοδεύτηκε από τη δημιουργία μόνιμων οικισμών στην περιοχή. Κατά την οθωμανική περίοδο, το Ουσκουντάρ αξιοποιήθηκε ως γέφυρα προς την Ανατολή, όπως και η Χαλκηδόνα παλαιότερα. Ο ρόλος της πόλης ενισχύθηκε ιδιαίτερα από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν Α', ο οποίος αναστύλωσε το παλάτι του Σκουταρίου, χτίζοντας παράλληλα ένα πλούσιο κτηριακό συγκρότημα στο όνομα της κόρης του, σηματοδοτώντας έτσι την περαιτέρω ανάπτυξη της περιοχής. 

Στα μέσα του 17ου αιώνα, όπως παραδίδεται από τον Εβλιγιά Τσελεμπή, υπήρχαν 70 μουσουλμανικές συνοικίες, 11 ελληνικές και αρμενικές, καθώς και μία εβραϊκή. Ο Σκαρλάτος Βυζάντιος κατέγραψε 72 συνοικίες, στα μέσα του 19ου αιώνα, εκ των οποίων τρεις αρμενικές στα νοτιοανατολικά της περιοχής, και πληθυσμό 60.000 κατοίκων, κυρίως Τούρκων. Ο ίδιος αναφέρεται επίσης στην παρουσία 400 ελληνικών οικογενειών που εγκαταστάθηκαν εκεί το 19ο αιώνα. Η παλαιά εβραϊκή συνοικία βρισκόταν κοντά στο τζαμί του Σεμσί Πασά και σχηματίστηκε κυρίως από τη μετακίνηση Εβραίων από την περιοχή του Γαλατά το 1618.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, καταγράφονταν 82.400 κάτοικοι, μεταξύ των οποίων 65.000 μουσουλμάνοι, περίπου 6.000 έλληνες ορθόδοξοι και 7.250 Αρμένιοι, καθώς και 1.500 Εβραίοι. To 1940 o πληθυσμός του Ουσκουντάρ, συμπεριλαμβανομένων και των χωριών της ασιατικής ακτής μέχρι τα όρια του ποταμού Κιουτσιουκσού (τουρκ. Kücüksu) ανερχόταν στους 54.969 κατοίκους, ενώ το 1990 στους 395.623.

Kοντά στο Ουσκουντάρ βρίσκεται το Ελληνικό Νοσοκομείο του Βαλουκλή.

Από Βικιπαίδεια

Φωτό: Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

Πράσινα για τελευταία φορά, τα φύλλα διηγούνται τις ιστορίες τους, τίθενται ερωτήματα, ανταλλάσσουν αναμνήσεις...

Κι άλλη σημαντική απώλεια μέσα στον Γενάρη για την ισπανόφωνη Ποίηση. Πέθανε σε ηλικία 74 ετών ο Μεξικανός ποιητής και συγγραφέας Jose Emilio Pacheco

Ένα σχεδίασμα του Οκτώβρη

Πράσινα για τελευταία φορά,

τα φύλλα διηγούνται τις ιστορίες τους,

τίθενται ερωτήματα,

ανταλλάσσουν αναμνήσεις,

συμφιλιώνονται ή αφήνονται να μιλούν

όσο ο άνεμος το επιτρέπει.

Αύριο, ολόκληρο το κορμί τους θα πληγωθεί.

Όλος ο χρόνος που έζησαν πέφτει πάνω τους

όπως ο όλεθρος ενός κεραυνού.

Μαραμένα και άχρηστα θα σέρνονται στο έδαφος,

θα στριφογυρίζουν στη φωτιά.

Έχοντας μετατραπεί σε καπνό

θα φτάσουν στη δόξα

την αβέβαιη και άστατη του δάσους των νεφών

José Emilio Pacheco

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Foto: Ahmet Fatih Tarıl

Ο José Emilio Pacheco (Μεξικό, 1939-2014) ποιητής, μεταφραστής, δοκιμιογράφος, διηγηματογράφος. Ο ποιητής τιμήθηκε με το Βραβείο Cervantes y το Βραβείο Reina Sofía de Poesía Iberoamericana το 2009. Μεταξύ των πιο αναγνωρισμένων έργων του περιλαμβάνονται «Οι μάχες στην έρημο» που μεταφέρθηκαν και στον κινηματογράφο.

Ανήκει στη γενιά του '50, αποτελούμενη επίσης από τους Carlos Monsiváis, Eduardo Lizalde, Sergio Pitol, Juan Vicente Melo, Vicente Leñero, Juan García Ponce, Sergio Galindo y Salvador Elizondo.

Ο Pacheco υπήρξε καθηγητής στο UNAM, στο πανεπιστήμιο του Maryland (College Park), στο πανεπιστήμιο του Essex, και σε κάποια άλλα των ΗΠΑ, Καναδά και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Μετέφρασε Έλληνες ποιητές, όπως Σεφέρη και Καβάφη. Βαθύς γνώστης του έργου του Jorge Luis Borges, το 1999 προσέφερε μια σειρά από εκτεταμένες διαλέξεις πάνω στο έργο της ιδιοφυΐας.

Τιμήθηκε με τα βραβεία: José Donoso (2001), Octavio Paz (2003), el Pablo Neruda (2004), el Ramón López Velarde (2003), el Alfonso Reyes (2003), el José Asunción Silva (1996), Xavier Villaurrutia (1973), García Lorca (2005) y el Premio Alfonso Reyes otorgado por El Colegio de México (2011).

Το ποιητικό του έργο περιλαμβάνει: Los elementos de la noche (1963), El reposo del fuego (1966); No me preguntes cómo pasa el tiempo (1969), Irás y no volverás (1973), Islas a la deriva (1976), Desde entonces (1980), Trabajos en el mar (1983). Όλα αυτά τα βιβλία ενώθηκαν κάτω απ' τον τίτλο Αργά ή Νωρίς. Κάποια από τα κείμενά του σε πρόζα είναι: El viento distante y otros relatos (1963), Morirás lejos (1967), El principio del placer (1972) y Batallas en el desierto (1981).

Αναμφίβολα, ο José Emilio Pacheco υπήρξε ένα σημαντικό κεφάλαιο στην ισπανόφωνη λογοτεχνία.

Read more!

Φαντάσου τη ζωή όπως δεν είναι τώρα, δεν θέλω να πω ως κάτι τέλειο, αλλά ως μια λάμψη, σίγουρος Απρίλης από πολύ μακριά...

Εκτός τόπου

Φαντάσου ότι ο χρόνος είναι μόνο αυτός που αγαπάς:
κάποιες λέξεις, κάποιες συγκεκριμένες υπάρξεις,
κάποιες ώρες πολύ ήρεμες, μια παραλία(ίσως)
όπου το κακό δεν παραμονεύει.

Φαντάσου τη ζωή όπως δεν είναι τώρα,
δεν θέλω να πω ως κάτι τέλειο,
αλλά ως μια λάμψη, σίγουρος Απρίλης από πολύ μακριά,
ένα αφιέρωμα στην τύχη χωρίς άλλο προορισμό
παρά το σύνορο φυγά από μια ηχώ χωρίς πρόσωπο.
Και μετά οτιδήποτε.

Με πόση ακρίβεια έρχεται η ηλικία μπήγοντας το αγκάθι.
Και τι παράξενη παρόρμηση να πηγαίνω με τα πόδια μέχρι το κύμα,
να γιορτάσω αργά να σβήνει τα ίχνη μου,
την αντρική γραφή μου, τη ρυτιδωμένη σιγουριά μου,
είναι η υψηλή αποστολή αυτού που ποτέ δεν τελειώνει
όπως δεν κλείνει η θάλασσα το μήνυμά της στην ακτή.

Όμως δεν είναι να μείνει στάσιμος ο λόγος ούτε ο στόχος,
αλλά ένα ''θέλω'' πιο μικρό, μια κατάκτηση σαφέστερη:
να δεις τη ζωή να φτάνει από τη νύχτα της στη νύχτα σου
μέσα από ένα κορμί ξένο,
να προφέρει τη σιωπή του,
ν' αγκαλιάζει το φράχτη του,
να επιθυμεί το κενό του,
να παραληρεί χωρίς προορισμό, χωρίς χάρτη, χωρίς φωτιά,
μέχρι τον χρόνο χωρίς χρόνο
της χώρας που δεν φτιάξαμε.

Antonio Lucas, Από τη βραβευμένη Συλλογή «Οι απογοητεύσεις»
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Antonio Lucas, Loewe Διεθνές Βραβείο Ποίησης 2013

Ο ποιητής από τη Μαδρίτη, ο Antonio Lucas κέρδισε το Loewe, το Διεθνές Βραβείο Ποίησης 2013 με το έργο του «Απογοητεύσεις». Το βραβείο συνοδεύεται από 20.000€ και είναι ένα βραβείο ιδιαίτερα αναγνωρισμένου κύρους στο είδος του. Το Loewe είναι το πιο διάσημο βραβείο στην Ισπανία και τη Λατινική Αμερική. Σε αυτή την πρόσκληση συμμετοχής για το βραβείο παρουσιάστηκαν, σύμφωνα με τον επίτιμο πρόεδρο του Ιδρύματος Loewe, Enrique Loewe, 686 συμμετέχοντες από 26 χώρες. Το 14% των ατόμων που υποβλήθηκαν στο διαγωνισμό ήταν από τη Λατινική Αμερική. Το 13% ήταν κάτω των 30 ετών. Το Ίδρυμα Loewe συνεργάζεται ξανά με το Festival Eñe, το λογοτεχνικό φεστιβάλ που διοργανώνεται από το La Fábrica μαζί με τον Κύκλο Καλών Τεχνών της Μαδρίτης και το Ινστιτούτο Θερβάντες

Ο Antonio Lucas γεννήθηκε στη Μαδρίτη στις 28 Δεκεμβρίου 1975. Έχει πτυχίο δημοσιογραφίας και είναι συντάκτης Πολιτισμού και αρθρογράφος στην εφημερίδα El Mundo όπου εργάζεται από το 1996.

Οι «Απογοητεύσεις» έχουν δύο κατευθύνσεις λέει ο ποιητής της βραβευμένης εργασίας. "Από τη μία υπάρχει μια συναισθηματική κρίση που βίωσα εδώ και ενάμιση χρόνο, μια διακοπή σχέσης πολλών χρόνων, και από την άλλη μια άλλη κρίση, αυτή που ζούμε σε αυτή τη χώρα και σε αυτή την απάτη στην οποία μας έβαλαν και που αφήσαμε να μας βάλουν. Συμβαίνουν τρομερά πράγματα γύρω μας και η ποίηση δεν μπορεί να σωπαίνει. Είναι λοιπόν μια ποίηση αντεξουσιαστική και εξεγερτική».

Read more!

Federico García Lorca: Τ' όνομά σου...πιο μακρινό απ' όλα τ' αστέρια και πιο οδυνηρό απ' την απαλή βροχή

Πίνακας του Νταλί όπου εμφανίζεται το πρόσωπο του Λόρκα του 1938

Αν τα χέρια μου μπορούσαν να ξεφυλλίσουν
Προφέρω τ' όνομά σου
στις σκοτεινές νύχτες
όταν έρχονται τ' άστρα
να πιουν στο φεγγάρι
και κοιμούνται τα κλαριά
στις κρυμμένες φυλλωσιές.
Αισθάνομαι κενός
από πάθος και μουσική.
Τρελό ρολόι που τραγουδάει
τις παλιές μας ώρες.

Προφέρω τ' όνομά σου,
αυτή τη σκοτεινή νύχτα,
και τ' όνομά σου μού ηχεί
πιο μακρινό από ποτέ.
Πιο μακρινό απ' όλα τ' αστέρια
και πιο οδυνηρό απ' την απαλή βροχή.

Θα σ' αγαπήσω όπως τότε
κάποια φορά; Τι ευθύνη
έχει η καρδιά μου;
Αν η ομίχλη εξαφανιστεί,
ποιο άλλο πάθος με περιμένει;
Θα είναι ήρεμο και αγνό;
Αν τα δάχτυλά μου μπορούσαν
να ξεφυλλίσουν το φεγγάρι!

Federico García Lorca
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

...βγαίνει το χρυσάφι καμωμένο εσύ απ' τα δυο σου μάτια που είναι η γαλήνη μου, η πίστη μου, ο ήλιος μου: ζωή μου!

Το χρώμα της ψυχής σου

Ποτάμια που φεύγουν (1951-1954)

Ενώ σε φιλώ, μας χαϊδεύει το θρόισμα
του δέντρου που λικνίζει στον ήλιο το χρυσάφι
που ο ήλιος του δίνει δύοντας, φευγαλέος θησαυρός
του δέντρου που είναι το δέντρο του έρωτά μου.

Δεν είναι λάμψη, δεν είναι φλόγα, δεν είναι ύψος
αυτό που παίρνω από σένα, αυτό που λατρεύω,
με το φως που φεύγει· είναι το χρυσάφι, το χρυσάφι,
είναι το χρυσάφι καμωμένο σκιά: το χρώμα σου.

Το χρώμα της ψυχής σου· γιατί τα μάτια σου
είναι φτιαγμένα απ' αυτήν, και στο μέτρο
που ο ήλιος αλλάζει τα χρυσάφια του με τις πορφύρες του
κι εσύ απομένεις χλωμή κι εξουθενωμένη,
βγαίνει το χρυσάφι καμωμένο εσύ απ' τα δυο σου μάτια
που είναι η γαλήνη μου, η πίστη μου, ο ήλιος μου: ζωή μου!

Juan Ramón Jiménez
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Via Granada en Fotos (Amalia J. Catena)

Read more!

...και άλλαξε με τράνταγμα την ύπαρξή μου: έδωσα την έγκρισή μου στην αγνή εξέγερση.

Η Θάλασσα

Χρειάζομαι τη θάλασσα γιατί με διδάσκει:
δεν ξέρω αν μαθαίνω μουσική ή συνείδηση:
Δεν ξέρω αν είναι μόνο κύμα ή ύπαρξη βαθιά
ή απλά βραχνή φωνή ή εκθαμβωτική εικασία
από ψάρια και καράβια.
Γεγονός είναι ότι ακόμα κι όταν κοιμάμαι
με κάποιο τρόπο μαγνητικό κυκλοφορώ
στο πανεπιστήμιο της φουσκοθαλασσιάς.
Δεν είναι μόνο τα θρυμματισμένα κοχύλια,
λες και κάποιος τρεμάμενος πλανήτης
να συμμετείχε σε αργό θάνατο,
όχι, από το θραύσμα ξαναχτίζω τη μέρα,
από μια ριπή αλατιού τον σταλακτίτη,
και από μια κουταλιά τον πελώριο Θεό.

Αυτό που κάποτε μου δίδαξε το φυλάω! Είναι ο αέρας,
ο αδιάκοπος άνεμος, το νερό και η άμμος.

Φαίνεται λίγο για τον νέο άνθρωπο
που ήρθε εδώ να ζήσει με τις πυρκαγιές του,
και χωρίς αμφιβολία ο παλμός που ανέβαινε
και κατέβαινε στην άβυσσο του,
το κρύο του γαλάζιου που έτριζε,
η κατάρρευση του άστρου,
το τρυφερό ξεδίπλωμα του κύματος
κατασπαταλώντας χιόνι με τον αφρό,
η ήρεμη δύναμη, εκεί, αποφασιστική
σαν ένας θρόνος από πέτρα στο βυθό,
αντικατέστησε τον περίβολο στον οποίο μεγάλωναν
η επίμονη θλίψη, συσσωρεύοντας λήθη,
και άλλαξε με τράνταγμα την ύπαρξή μου:
έδωσα την έγκρισή μου στην αγνή εξέγερση.

Pablo Neruda
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

Ο άνεμος, μια μέρα λαμπερή, κάλεσε την ψυχή μου με μια μυρωδιά γιασεμιού

Ο άνεμος, μια μέρα λαμπερή

Ο άνεμος, μια μέρα λαμπερή, κάλεσε την ψυχή μου με μια μυρωδιά γιασεμιού.

"σε αντάλλαγμα για τη μυρωδιά του γιασεμιού μου, θα ήθελα όλη τη μυρωδιά απ' τα τριαντάφυλλά σου. "

"δεν έχω κανένα τριαντάφυλλο· όλα τα λουλούδια στον κήπο μου είναι νεκρά."

"τότε λοιπόν, θα πάρω τα μαραμένα πέταλα και τα κίτρινα φύλλα και τα νερά του σιντριβανιού. "

ο άνεμος έφυγε. Κι έκλαψα. Και είπα στον εαυτό μου: "τι έχετε κάνει με τον κήπο που σας ανατέθηκε κύριε; "

Antonio Machado
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Φωτό: Angel Madrileño - Escultura de Antonio Machado, Baeza

Read more!

Και οι δύο επέλεξαν να πάνε ως Dorian Gray: ο πρώτος ήταν ο χαρακτήρας, ο δεύτερος το πορτρέτο.

Το άνισο ζευγάρι

Ήταν ένα ζευγάρι αρσενικών ομοφυλόφιλων. Πραγματικά ήταν άνισο: Ο Χόρχε, νέος και όμορφος, ο Μάρκος, άσχημος και μεγάλος. Εκείνο το βράδυ αποφάσισαν να πάνε σε μια γιορτή μεταμφιεσμένων. Και οι δύο επέλεξαν να πάνε ως Dorian Gray: ο πρώτος ήταν ο χαρακτήρας, ο δεύτερος το πορτρέτο.

Μικροκείμενο του René Avilés Fabila 
Escritor, periodista mexicano y catedrático universitario. Autor de cuentos, novelas y obras autobiográficas.
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Φωτό: Fabian Perez

Read more!

Cristina Peri Rossi:...Είναι αλήθεια, ούτε εγώ μπορώ να τον πληρώσω με ποιήματα, είμαι, επίσης, κακοπληρωμένη.

Barnanit V

Ο σερβιτόρος στο μπαρ όπου αγαπώ,
γράφω, ονειρεύομαι, σκέφτομαι, βαριέμαι, σε περιμένω·
το δεύτερο σπίτι μου αν ήμουν μια συγγραφέας της μόδας,
μια bourgeoise της μόδας
μια τενίστρια ή μια παρουσιάστρια της τηλεόρασης.
Ο σερβιτόρος του μπαρ μου χαμογελάει
παρά τη ζέστη του καλοκαιριού.
Δουλεύει υπερβολικά.
Δεκατέσσερις ώρες από το ένα τραπέζι στο άλλο,
και την παραγγελία όσο το δυνατόν ταχύτερα.

Καμιά μέρα, θα αφυδατωθεί.
Και οι γιατροί θα του δώσουν παστίλιες καλίου,
όχι ένα μισθό καλύτερο, ούτε λιγότερες ώρες δουλειάς.
Ο σερβιτόρος με το λευκό πουκάμισο και το μαύρο παντελόνι,
με τα κοντά μαλλιά,
είναι εικοσιπέντε χρόνων.
Θα ήθελε να πάει για ύπνο
αλλά οι πελάτες του καλοκαιριού στην πόλη είμαστε φτωχοί,
άυπνοι και πολύ φορτικοί·
τρώμε, πίνουμε, μιλάμε.
Λαχταράει να φύγει.
Γι αυτό έγινε η μπολσεβίκικη επανάσταση;
Γι αυτό θριάμβευσε ο καπιταλισμός;
Δεκατέσσερις ώρες βάρβαρες,
δεκατέσσερις ώρες καταπιεστικές.
'Μετά θα πρέπει να πάω να καθαρίσω',
μου λέει με καρτερικότητα.

Δεν διάβασε το Κεφάλαιο,
πιθανώς δεν γνωρίζει σε ποιον χρησιμεύει η υπεραξία,
αλλά τη δημιουργεί.
Τα τραπέζια είναι βρώμικα,
υπολείμματα φαγητών, ποτών,
τα σερβίτσια είναι επίσης βρώμικα.
Όταν θα συμπληρωθούν οι δεκατέσσερις ώρες θα φύγει,
κακοπληρωμένος, κακοκοιμισμένος,
πεπεισμένος ότι αυτό είναι το μόνο δυνατό σύστημα.
Είναι αλήθεια,
ούτε εγώ μπορώ να τον πληρώσω με ποιήματα,
είμαι, επίσης, κακοπληρωμένη.
Του εύχομαι καληνύχτα.
Πάω για ύπνο.
Η μέρα μας στο μπαρ υπήρξε μεγάλη,
παρόλο που εγώ, ναι, διάβασα Το Κεφάλαιο.

Cristina Peri Rossi 
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Πίνακας: Fabian Perez, Lettizia

Read more!

Πιστεύω στην διαστροφή των λουλουδιών, των παρθένων. Πιστεύω στους αισθητικούς ορίζοντες που ανοίγονται από την ψυχανάλυση....

Πιστεύω

Πιστεύω στην ηλικία μου, στα χαρακτηριστικά της κάθε ηλικίας, στο καθήκον να ενισχυθούν αυτά τα χαρακτηριστικά.
Πιστεύω στην μη-ύπαρξη των επιβεβλημένα αναγκαίων υπάρξεων.
Πιστεύω στον μπρούντζο των λέξεων που ήχησαν στο πέρασμα των αιώνων.
Πιστεύω στις γάτες.
Πιστεύω στο θαύμα των κενών λόγων.
Πιστεύω στο παράλογο.
Πιστεύω στην διαστροφή των λουλουδιών, των παρθένων.
Πιστεύω στους αισθητικούς ορίζοντες που ανοίγονται από την ψυχανάλυση.
Πιστεύω σε φόρμες ασύλληπτες, αλλά με αντίκτυπο πρόωρα αναδρομικό στο σύγχρονο πνεύμα.
Πιστεύω στο σεξ.
Πιστεύω στην κραυγή.
Πιστεύω στις γαλότσες και στα προφυλακτικά.
Πιστεύω στη φωνή των προγόνων που έχει παρεισφρήσει στην κυκλοφορία της καρδιάς.
Πιστεύω στο ξίφος της πένας.
Πιστεύω στα όνειρα.
Πιστεύω σε μια οπτική σεξουαλική ολόκληρου του ζωντανού σύμπαντος.

Geo Bogza
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Πίνακας: Erik Ludvig Henningsen, Ζεστός Καφές

Read more!

Geo Bogza: ...κι εγώ ολόκληρη, ολόκληρη είμαι στάχτη. Φίλα με, αλλά σαν να μη ξέρεις την πίκρα .

Αναμνήσεις από Πολωνία

Ι

Στη Βαρσοβία, ένα κορίτσι μιλούσε έτσι:
αν θέλεις να με χαϊδέψεις, δεν θα αντιστεκόμουν
αν θέλεις να με φιλήσεις, θα σου το επέτρεπα
θα σου επέτρεπα να μου γυμνώσεις το στήθος.
Αλλά πρέπει να ξέρεις ότι τον μπαμπά τον πυροβόλησαν οι Γερμανοί
και έναν αδερφό μου τον έκαψαν στους φούρνους.

Αν θέλεις να με χαϊδέψεις, δεν θα αντιστεκόμουν
αλλά πρέπει να ξέρεις ότι όλοι αυτοί οι νεκροί ουρλιάζουν μέσα μου
κι εγώ ολόκληρη, ολόκληρη είμαι στάχτη.
Φίλα με, αλλά σαν να μη ξέρεις την πίκρα .

II

Στην Κρακοβία, ένα κορίτσι μιλούσε έτσι:
αν θέλεις μπορείς να μ' αγκαλιάσεις
αν θέλεις μπορείς να μου χαϊδέψεις τα στήθη
αλλά ποτέ μη μου αγοράσεις χάντρες.
Ήμουν δεκατριών όταν οι Γερμανοί
κρέμασαν τη μαμά μου, από ένα δέντρο στο δρόμο.

Αν θέλεις μπορούμε να διασχίσουμε κολυμπώντας τον Βιστούλα
αλλά μην μου πεις ότι έχω όμορφο λευκό λαιμό
και ποτέ μη μου αγοράσεις χάντρες.

*Geo Bogza
Μετάφραση από τα ρουμανικά του Omar Lara
Επιλογή ποιήματος του Μεξικανού ποιητή Mario Bojorquez
Μετάφραση από τα ισπανικά Μαριάννα Τζανάκη

* Geo Bogza: Γεννήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου του 1908, στο Μπλεχόι στην Πράχοβα της Ρουμανίας. Μεγάλος σουρεαλιστής ποιητής, θεωρητικός και δημοσιογράφος. Πρόεδρος της Ένωσης Συγγραφέων και μέλος της Ακαδημίας της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ρουμανίας. Ως νέος, στην περίοδο του μεσοπολέμου, ήταν γνωστός ως επαναστάτης και ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της avant-garde της Ρουμανίας. Αρκετά από τα ποιήματά του αμφισβητήθηκαν και δύο φορές τον οδήγησαν στη φυλακή επειδή θεωρήθηκαν βλάσφημα. Συμμετείχε στη σύγκρουση μεταξύ των νέων και των παλαιών συγγραφέων της Ρουμανίας, καθώς και στην αντιπαράθεση μεταξύ των εκπροσώπων της avant-garde και της ακροδεξιάς. Σε μεταγενέστερο στάδιο, ο Bogza κερδίζει την αναγνώριση για πολλά και καταξιωμένα του ρεπορτάζ και γράφοντας κοινωνική κριτική και άρθρα για την ειρήνη, για τους ανθρώπους και τη μοίρα τους. Το 1936 ήταν στον ισπανικό Εμφύλιο και δημοσίευσε τη τραγωδία του βασκικού λαού. Όμως αργότερα έγινε επικριτής του καθεστώτος του Τσαουσέσκου και χαρακτηρίστηκε ως αντιφρονών. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ρουμανίας. Πέθανε στο Βουκουρέστι 14 Σεπτεμβρίου του 1993.

Read more!

Μισώ αυτό που θα βλέπω από σήμερα και για πάντα: τα ίχνη σου στο χιόνι της Ρώμης, που ποτέ δεν έχεις πάει.

Κρύο όπως στην κόλαση

Βρισκόμαστε στον χειμώνα κι αυτή είναι η Ρώμη
κι εσύ δεν είσαι.

Πάω από το ένα μέρος στο άλλο
με τ' όνομά σου,
ακριβώς σαν μια αρκούδα σ' ένα κλουβί·
σημειώνω έναν αριθμό·
βάζω το ράδιο,
ακούω ένα τραγούδι της Patti Smith
στριφογυρίζω μέσα στην Patti Smith
ακριβώς όπως μια γάτα σ' ένα πλυντήριο.
Βρισκόμαστε στον χειμώνα κι εγώ ψάχνω μαχαίρια·
κοιτάζω το δρόμο·
σκέφτομαι τον Παζολίνι·
αρπάζεις ένα πορτοκάλι με το χέρι μου.

Κι αυτό είναι η Ρώμη.
Το χιόνι μεταμορφώνει την πόλη
σ' ένα μέρος του ουρανού,
λάμπει η νύχτα,
αφήνει πάνω στα σπίτια τον άγγελό της
πολλαπλασιασμένο.

Κι εσύ δεν είσαι.
Κλείνω ένα παράθυρο,
κοιτάζω την τηλεόραση,
διαβάζω Ungaretti, σκέφτομαι ότι η απόσταση είναι γαλάζια,
είμαι το μόνο που υπάρχει
ανάμεσα σε σένα κι αυτό το κρύο.

Βρισκόμαστε στον χειμώνα κι αυτή η πόλη δεν είναι η Ρώμη
ούτε κανένα άλλο μέρος.
Κοιτάζω πίσω και μπορώ να το δω:
μόλις άναψες μια λάμπα·
Έχεις κλείσει τα μάτια σου κι ονειρεύεσαι σ' ένα δάσος·
ξαφνικά απομακρύνεις το ένα χέρι,
Ψάχνεις ένα μήλο που βρίσκεται στην άλλη πλευρά της κοιμισμένης γυναίκας...

Εν τω μεταξύ,
μισώ αυτόν τον κόσμο τον κρύο όπως η κόλαση
και την κόπωση που κυνηγά αργά τα μάτια μου·
μισώ τον λύκο που έχεις βάλει στη λέξη νύχτα
και τον τρόπο που γεμίζεις το άδειο δωμάτιο.

Μισώ αυτό που θα βλέπω
από σήμερα και για πάντα: τα ίχνη σου
στο χιόνι της Ρώμης, που ποτέ δεν έχεις πάει.

Benjamin Prado, Roma, 1995
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη
Foto: lapiazzaweb.blogspot.gr

Read more!

Έχω έρθει για να πω ότι σε έχω ξεχάσει, ότι θα επιστρέφω για να σε ξεχνώ κάθε μέρα, κάθε μέρα απ' τις μέρες της ζωής μου.

Το ίδιο και το αντίθετο

Το αντίθετο ενός άντρα καθαρού είναι το βρώμικο νερό.
Το αντίθετο της θάλασσας είναι μια τυφλή γυναίκα.
Αυτός που γκρεμίζει μια γέφυρα, φτιάχνει ένα γκρεμό.
Οι ουλές είναι χτυπήματα που ποτέ δεν ξεχνιούνται.

Υπάρχουν αλήθειες χωρίς όριο
και υπάρχουν πράγματα που τελειώνουν
τα ποτάμια είναι Machado·
εγώ σ' αγάπησα σε τάφο ανοιχτό·
οι σκορπιοί λάμπουν στο φως του φεγγαριού
και μετά γίνονται, ξανά, δηλητηριώδεις και σκοτεινοί.

Έτσι είναι, τόσο απλό.

Να παλεύεις στις στάχτες, είναι ν' αρνιέσαι τη φωτιά.
Μια λέξη ευτυχία είναι ένα πουλί που πετάγεται.
Ο θάνατος σου είναι κάτω απ' το δέρμα μου
το ίδιο όπως ένα έντομο σε ένα ποτήρι αντεστραμμένο.

Τι περισσότερο μπορώ να σου πω;
Ότι εγώ σ 'αγάπησα από βορρά σε νότο,
απύθμενα,
με νύχια και με δόντια,
χωρίς μυστικά,
χωρίς παγίδες.

Δεν θέλησα ν' ακούσω ακόμα μια φορά τη φωνή σου,
ούτε να κοιτάξω τις φωτογραφίες μας,
ούτε να δω τα γαλάζια σου δάχτυλα να χαϊδεύουν
τα σκυλιά που τρώνε τις σκιές της ζωής σου.

Θέλω μόνο σκοτάδι και καπνό.
Έχω έρθει για να πω ότι σε έχω ξεχάσει,
ότι θα επιστρέφω για να σε ξεχνώ κάθε μέρα,
κάθε μέρα απ' τις μέρες της ζωής μου.

Benjamin Prado
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!