Όταν βλέπεις τον Ματωμένο Γάμο σε πιάνει κάτι παράξενο στο στήθος, σαν ένα αγκάθι, που μπορεί να διαρκέσει...

«Όταν βλέπεις τον Ματωμένο Γάμο σε πιάνει κάτι παράξενο στο στήθος, σαν ένα αγκάθι, που μπορεί να διαρκέσει...» Vanesa Martin η τραγουδίστρια του τραγουδιού "Λέει η νύφη μας" στο τουίτερ.
Ένα παραδοσιακό τραγούδι από την ταινία Ματωμένος Γάμος(La Novia) του Λόρκα.

Λέει η νύφη μας

Λέει η νύφη μας:
Πώς λέγεται το κεφάλι;
Δεν λέγεται κεφάλι,
Αλλά ευρύχωρα πεδία.
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγονται τα μαλλιά;
Δεν λέγονται μαλλιά,
Αλλά καλλιεργημένο μετάξι.
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγεται το μέτωπο;
Δεν λέγεται μέτωπο,
Αλλά αστραφτερό σπαθί.
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πως λέγονται τα φρύδια;
Δεν λέγονται φρύδια,
Αλλά τέλια του αργαλειού.
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγονται τα μάτια;
Δεν λέγονται μάτια,
Αλλά πλούσια παρατηρητήρια.
Αχ πλούσια παρατηρητήριά μου!
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πώς λέγεται η μύτη;
Δεν λέγεται μύτη,
Αλλά χουρμάς χουρμαδένιος.
Αχ χουρμά μου χουρμαδένιε!
Αχ πλούσια παρατηρητήριά μου!
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Λέει νύφη μας:
Πως λέγεται το πρόσωπο;
Δεν λέγεται πρόσωπο,
Αλλά ρόδο τριανταφυλλιάς.
Αχ ρόδο μου της τριανταφυλλιάς!
Αχ χουρμά μου χουρμαδένιε!
Αχ πλούσια παρατηρητήριά μου!
Αχ του αργαλειού μου τέλια!
Αχ σπαθί μου αστραφτερό!
Αχ καλλιεργημένο μου μετάξι!
Αχ κάμποι μου ευρύχωροι!
Να περάσει η νύφη να φιλήσει τον γαμπρό.

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μαστίγιο. Ένα μαστίγιο καμωμένο με τους στήμονες μιας ορχιδέας, με τις χορδές μια κιθάρας...

Η ερωτική ποίηση στο θέατρο. Από τα τολμηρά του Λόρκα. Μία αγωνιώδης αναζήτηση του νοήματος της ζωής, του θανάτου, του έρωτα, της ποίησης, της τέχνης, της ομοφυλοφιλίας, των σχέσεων, της επαφής του θεάτρου με το κοινό.

Το Κοινό(El público)

Σκηνή δεύτερη

Ρωμαϊκά ερείπια.

Μία φιγούρα καλυμμένη ολοκληρωτικά από κληματόφυλλα κόκκινα, παίζει ένα φλάουτο καθισμένη πάνω σ' ένα κιονόκρανο. Μια άλλη φιγούρα καλυμμένη με χρυσαφένια κουδουνάκια χορεύει στο κέντρο της σκηνής.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε σύννεφο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μάτι.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε σπίτι;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μύγα.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε μήλο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε φιλί.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε στήθος;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε λευκό σεντόνι.

ΦΩΝΗ. (Σαρκαστικά.) Μπράβο!

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μαχαίρι.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Σταματώντας να χορεύει) Όμως γιατί; Γιατί με βασανίζεις; Πως δεν έρχεσαι μαζί μου, αν μ' αγαπάς, μέχρι όπου σε πάω; Αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο, εσύ θα μεταμορφωνόσουν σε κύμα της θάλασσας, ή σε φύκια ή αν θέλεις σε κάτι πιο απόμακρο, κι αφού δεν επιθυμείς να με φιλήσεις, θα μεταμορφωνόσουν σε πανσέληνο. Όμως σε μαχαίρι! Απολαμβάνεις να διακόπτεις τον χορό μου. Και χορεύοντας είναι ο μόνος τρόπος που έχω να σ' αγαπώ.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Όταν τριγυρνάς στο κρεβάτι και στα αντικείμενα του σπιτιού σε ακολουθώ, αλλά δεν σε ακολουθώ στα μέρη όπου εσύ με μαεστρία, σκοπεύεις να με πάρεις. Αν εσύ μεταμορφωνόσουν σε φεγγαρόψαρο, εγώ θα σε άνοιγα μ' ένα μαχαίρι γιατί είμαι άντρας, γιατί δεν είμαι τίποτα περισσότερο απ' αυτό, ένας άντρας, πιο άντρας απ' τον Αδάμ, και θέλω κι εσύ να είσαι ακόμα πιο άντρας απ' ότι εγώ. Τόσο άντρας που να μην κάνουν θόρυβο τα κλαδιά όταν περνάς. Αλλά εσύ δεν είσαι άντρας. Αν εγώ δεν είχα αυτό το φλάουτο, θα δραπέτευες στο φεγγάρι, στο φεγγάρι το σκεπασμένο με δαντελένια μαντιλάκια και σταγόνες από γυναικείο αίμα. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Ντροπαλά.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε μυρμήγκι;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Δυναμικός.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε γη.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Πιο δυνατός.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε γη;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Πιο αδύναμος.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε νερό.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Ζωντανός.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε νερό;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Αποδυναμωμένος.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Τρεμάμενος.) Και αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Ανεβασμένος.) Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μαχαίρι. Σ' ένα μαχαίρι κοφτερό κατά τη διάρκεια τεσσάρων μακρινών ανοίξεων. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Πάρε με στο μπάνιο και πνίξε με. Θα είναι ο μόνος τρόπος να μπορέσεις να με δεις γυμνό. Φαντάζεσαι ότι έχω φόβο στο αίμα; Ξέρω τον τρόπο να σε κυριεύσω. Πιστεύεις ότι δε σε γνωρίζω; Θα σε κυρίευα τόσο που αν εγώ έλεγα: «Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε φεγγαρόψαρο;», εσύ θα μου απαντούσες: «εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε μια τσάντα με αυγά μικρούτσικα.»

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Πάρε ένα τσεκούρι και κόψε μου τα πόδια. Άσε να έρθουν τα έντομα της καταστροφής και φύγε. Γιατί σε περιφρονώ. Θα ήθελα να σιωπήσεις μέχρι το τέλος. Σε φτύνω.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Αυτό θέλεις; Αντίο. Είμαι ήσυχος. Αφού θα κατέβω στα συντρίμμια, θα συναντήσω τον έρωτα και κάθε φορά μεγαλύτερο έρωτα. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Συντετριμμένος.) Που πας; Που πας; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Δεν θέλεις να φύγω;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Με φωνή αδύναμη.) Όχι, μη φεύγεις. Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σ' έναν κόκο άμμου; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε ένα μαστίγιο.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε τσάντα με αυγά μικρούτσικα;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Εγώ θα μεταμορφωνόμουν σε άλλο μαστίγιο. Ένα μαστίγιο καμωμένο με χορδές κιθάρας. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Μη με μαστιγώνεις!

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Ένα μαστίγιο καμωμένο με σχοινιά βάρκας. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Μη με χτυπήσεις στην κοιλιά.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Ένα μαστίγιο καμωμένο με τους στήμονες μιας ορχιδέας.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Θα καταλήξεις να με αφήσεις τυφλό.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Τυφλό, γιατί δεν είσαι άντρας. Εγώ ναι, είμαι ένας άντρας. Ένας άντρας, τόσο άντρας, που λιποθυμώ όταν ξυπνούν οι κυνηγοί. Ένας άντρας, τόσο άντρας, που νιώθω έναν πόνο οξύ στα δόντια όταν κάποιος κόβει έναν μίσχο, όσο μικροσκοπικός κι αν είναι. Ένας γίγαντας. Ένας γίγαντας, τόσο γίγαντας, που μπορώ να κεντήσω ένα τριαντάφυλλο στο νύχι ενός νεογέννητου παιδιού.

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Περιμένω τη νύχτα, στοιχειωμένος από τη λευκότητα των ερειπίων για να μπορέσω να συρθώ στα πόδια σου. 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. Όχι, Όχι. Γιατί μου το λες αυτό; Εσύ είσαι αυτός που πρέπει να υποχρεώσεις εμένα να το κάνω. Δεν είσαι εσύ ένας άντρας; Ένας άντρας πιο άντρας απ' τον Αδάμ; 

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. (Πέφτοντας στο πάτωμα.) Αχ! Αχ!

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΟΥΔΟΥΝΑΚΙΑ. (Πλησιάζοντάς τον με φωνή χαμηλή.) Κι αν εγώ μεταμορφωνόμουν σε κιονόκρανο;

ΦΙΓΟΥΡΑ ΜΕ ΚΛΗΜΑΤΟΦΥΛΛΑ. Αχ, αλίμονο σε μένα!

Federico García Lorca, Απόσπασμα από το θεατρικό έργο Το Κοινό(El público) δράμα σε πέντε πράξεις. 

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

Federico García Lorca: Τ' όνομά σου...πιο μακρινό απ' όλα τ' αστέρια και πιο οδυνηρό απ' την απαλή βροχή

Πίνακας του Νταλί όπου εμφανίζεται το πρόσωπο του Λόρκα του 1938

Αν τα χέρια μου μπορούσαν να ξεφυλλίσουν
Προφέρω τ' όνομά σου
στις σκοτεινές νύχτες
όταν έρχονται τ' άστρα
να πιουν στο φεγγάρι
και κοιμούνται τα κλαριά
στις κρυμμένες φυλλωσιές.
Αισθάνομαι κενός
από πάθος και μουσική.
Τρελό ρολόι που τραγουδάει
τις παλιές μας ώρες.

Προφέρω τ' όνομά σου,
αυτή τη σκοτεινή νύχτα,
και τ' όνομά σου μού ηχεί
πιο μακρινό από ποτέ.
Πιο μακρινό απ' όλα τ' αστέρια
και πιο οδυνηρό απ' την απαλή βροχή.

Θα σ' αγαπήσω όπως τότε
κάποια φορά; Τι ευθύνη
έχει η καρδιά μου;
Αν η ομίχλη εξαφανιστεί,
ποιο άλλο πάθος με περιμένει;
Θα είναι ήρεμο και αγνό;
Αν τα δάχτυλά μου μπορούσαν
να ξεφυλλίσουν το φεγγάρι!

Federico García Lorca
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Read more!

Lorca, Dalí, Buñuel στην ταινία του Carlos Saura "Buñuel y la mesa del rey Salomón"

 O Lorca, o Dalí κι ο Buñuel έχουν μια απολαυστική συζήτηση στην ταινία Bunuel And King Solomon's Table (Carlos Saura, 2001)

   

 Κι εδώ η Εστρέγια στην ίδια ταινία, τραγουδάει για τον Λόρκα το παραδοσιακό Cuatro muleros που είχε διασκευάσει ο Λόρκα κι έπαιζε στο πιάνο ενώ τραγουδούσε η Αργεντινίτα... Πόσο ακτινοβολούσα προσωπικότητα θα ήταν ο Λόρκα από κοντά για να τον αποδίδουν έτσι όλες οι ταινίες κι όλοι οι σκηνοθέτες...

Read more!

O Federico García Lorca για τον εθνικισμό

O Federico García Lorca για τον εθνικισμό 

 Εγώ είμαι ολόκληρος Ισπανός και θα μου ήταν αδύνατον να ζήσω έξω από τα γεωγραφικά μου όρια· αλλά μισώ αυτόν που είναι Ισπανός για να 'ναι Ισπανός και τίποτ' άλλο, είμαι αδερφός με όλους και απεχθάνομαι τον άνθρωπο που θυσιάζεται για μια εθνικιστική ιδέα, αφηρημένη, για το γεγονός και μόνο ότι αγαπά την πατρίδα του μ' έναν επίδεσμο στα μάτια. Ο καλός Κινέζος είναι πιο κοντά σε μένα απ΄ότι ο κακός Ισπανός. Τραγουδώ την Ισπανία και την αισθάνομαι μέχρι το μεδούλι, αλλά πριν απ' αυτό είμαι άνθρωπος του κόσμου και αδερφός όλων. Φυσικά δεν πιστεύω στα πολιτικά σύνορα.

Read more!

Federico García Lorca... 76 χρόνια μετά. Και όμως... Αναντικατάστατος!

 Το 1968, στο Παρίσι, έλαβα από τον Νίκο Γκάτσο ένα φάκελο που περιείχε τον Θρήνο για τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας στην ελληνική απόδοση που είχε ετοιμάσει ο ίδιος, μαζί με την προτροπή να μελοποιήσω το έργο. Οι καιροί τότε ήταν συναισθηματικά φορτισμένοι, κι εγώ συνδύασα από την αρχή στο μυαλό μου την ηρωική μορφή που σκοτώνεται από αυτόν τον «μαύρο ταύρο του πόνου» με όσα συνέβαιναν εκείνη την εποχή στην Ελλάδα. Στρώθηκα αμέσως στη δουλειά. Με είχε συνεπάρει αυτός ο σπαραχτικός -ηρωικός και ερωτικός- θρήνος του Λόρκα για το μεγάλο ταυρομάχο και μοναδικό του φίλο.

 [...] Η ηχογράφηση του έργου έγινε στην Αθήνα το 1971, κάτω από περίεργες, σχεδόν μυθιστορηματικές, συνθήκες -μια κατάσταση μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας. Λίγες μέρες αργότερα, γύρισα ξανά στο Παρίσι, κουβαλώντας μαζί μου τις μαγνητοταινίες της ηχογράφησης. Ένα απόγευμα, ένας Γάλλος φίλος, που εκείνη την περίοδο φωτογράφιζε αποκλειστικά πίνακες του Νταλί, ακούγοντας το έργο, με ρώτησε αν θα ήθελα να ακούσει τη μουσική μου ο Νταλί. Δέχτηκα χωρίς να πολυπιστεύω ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ποτέ μια τέτοια συνάντηση. Όμως δυο μέρες μετά, χτυπάει το τηλέφωνο και μου δίνει ραντεβού στο Hotel Maurice, στη σουίτα του Ισπανού ζωγράφου. Η υποδοχή ήταν άκρως επεισοδιακή, αλλά αυτός εδώ δεν είναι ο κατάλληλος χώρος για περισσότερες λεπτομέρειες. Θα πω μόνο ότι ο προκαθορισμένος χρόνος της συνάντησης ήταν ένα τέταρτο, αλλά η συνάντηση κράτησε τελικά δύο ώρες.

Ο Νταλί άκουσε όλο το έργο, δείχνοντας με διάφορους -πάντα ιδιόρυθμους- τρόπους το πόσο του άρεσε και πόσο τον είχε συγκινήσει. «Πόσες φορές έχεις πάει στην Ισπανία;» «Καμία» «Miracolo! Miracolo! Αύριο το μεσημέρι θέλω να φάμε μαζί να σου γνωρίσω έναν φίλο μου». Ο φίλος που ο Νταλί μου γνώρισε ήταν ο Αντρέ Μαλρό. Ένιωθα αμήχανος ανάμεσα στα δυο αυτά ιερά τέρατα. Από την αρχή ο Μαλρό εκφράζει την έκπληξή του πώς μπόρεσε ένας Έλληνας συνθέτης να γράψει ένα έργο με ισπανικές επιρροές ικανό να συγκινήσει έναν Νταλί, και μάλιστα χωρίς να έχει πατήσει ποτέ το πόδι του στην Ισπανία - τότε δεν είχαμε ανακαλύψει ακόμα τις σειρήνες της... πολυπολιτισμικότητας και των έθνικς. Κι εγώ, ξεχνώντας για λίγο την αμηχανία μου, παρατήρησα: ναι, έχω πάει στην Ισπανία, αλλά πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια...

 Κάποια στιγμή ο Μαλρό ρώτησε ποιό ήταν το κομμάτι εκείνο του ποιήματος που ξεκλείδωσε τις μουσικές που έκρυβα μέσα μου. Του απάντησα, ο τελευταίος στίχος. Και κάνοντας επίδειξη των ανύπαρκτων ισπανικών μου, του απήγγειλα τον τελευταίο στίχο: «Y recuerdo una brisa triste por los olivos». Εκείνη τη στιγμή ο Νταλί, χτυπώντας στο πάτωμα το μπαστούνι του με την ασημένια λαβή, είπε: «Μου δίνετε την ευκαιρία να σας διηγηθώ μια ιστορία που συνέβη αρκετά χρόνια πριν, στη Σεβίλλη». Ένα βράδυ, ο Λόρκα, ο Μεχίας και ο Νταλί διασκεδάζουν σε μία ταβέρνα. Συζητάνε για τα πράγματα που τους επηρέασαν από μικρά παιδιά και που τους βοήθησαν να πάρουν το δρόμο που τελικά πήραν.

Ο Μεχίας διηγήθηκε ότι συνήθιζε να κλέβει ένα κόκκινο φόρεμα της μάνας του και με ένα ξύλινο σπαθί στο χέρι, «ταυρομαχούσε» με τις αγελάδες στο οικογενειακό κτήμα που ήταν ένας απέραντος ελαιώνας. Τη στιγμή που έδινε το «τελειωτικό» χτύπημα στον υποτιθέμενο ταύρο, δηλαδή στην αγελάδα, ακούγοντας το θρόισμα που έκανε ο αέρας περνώντας μέσα από τα φυλλώματα των ελαιόδεντρων, ένιωθε σαν να βρισκόταν μέσα στην αρένα. Κι εκεί, ακούγοντας τις ιαχές του πλήθους, υποκλινόταν. «Αυτή ήταν η ανάμνηση που κράτησε ο Φεδερίκο για το τέλος του ποιήματός του», είπε ο Νταλί. Κι ο Μαλρό, πιάνοντάς μου το χέρι, πρόσθεσε: «Παιδί μου, έτσι γράφεται η μεγάλη ποίηση. Ή κάπως έτσι».

 ΣΤΑΥΡΟΣ ΞΑΡΧΑΚΟΣ

Μουσική : Σταύρος Ξαρχάκος, Ποίηση : Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα , Δίσκος : Llanto por Ignacio Sanchez Mejias (η ηχογράφηση έγινε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το 1996). Το ποίημα γράφτηκε από το Λόρκα το 1934, με αφορμή το θάνατο του καλύτερου του φίλου , Ignacio Sanchez Mejias σε ταυρομαχία.
Το έργο συνέθεσε ο Ξαρχάκος το 1968 στο Παρίσι και πρωτοκυκλοφόρησε στα Ελληνικά (σε απόδοση Ν.Γκάτσου) το 1971 με το Μάνο Κατράκη στην απαγγελία και τον βαρύτονο Κώστα Πασχάλη.
Η σύνθεση του στα Ισπανικά έγινε μετά από παραγγελία του Pierre Jourdan το 1994 . Απαγγέλει η ηθοποιός Isabelle Ayukar και τραγουδά η μεσόφωνος Lucile Vignon. 
Στο πρώτο μέρος ακούγεται ο Νίκος Γκάτσος, που απαγγέλει στα Ισπανικά απόσπασμα του ποιήματος με τίτλο : Cuerpo presente (Σώμα στην πέτρα).

Read more!

Federico García Lorca: ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΚΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ

ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΚΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ

Ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Ήταν λιόγερμα, ακριβώς στις πέντε.
Ένα αγόρι έφερε το λευκό σεντόνι
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Ένα ζεμπίλι με ασβέστη έτοιμο κιόλας
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Τα υπόλοιπα ήταν θάνατος και μόνο θάνατος
ήταν λιόγερμα στις πέντε.

Ο άνεμος σήκωσε τα βαμβάκια
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Και το οξείδιο έσπειρε κρύσταλλο και νίκελ
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Ήδη τσακώνονταν το περιστέρι με τη λεοπάρδαλη
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Κι ένας μηρός μ' ένα θλιβερό κέρατο
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Άρχισαν να ηχούν τα σήμαντρα
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Καμπάνες απ' αρσενικό και καπνό
ήταν λιόγερμα στις πέντε.

Στις γωνιές ομάδες της σιωπής
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Κι ο ταύρος, η μοναδική καρδιά ψηλά!
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Όταν ο ιδρώτας από χιόνι έφτασε
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
όταν η αρένα καλύφθηκε με ιώδιο
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
ο θάνατος έβαλε αυγά στην πληγή
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Στις πέντε ακριβώς, στο λιόγερμα.

Ένα φέρετρο με ρόδες είν' το κρεβάτι
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Οστά και φλάουτα αντηχούν στ' αυτί του
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Ο ταύρος μουγκρίζει πια στο μέτωπό του
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Το δωμάτιο ιρίδιζε από αγωνία
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Έρχεται ήδη από μακριά η γάγγραινα
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Τρομπέτα κρίνου στους πράσινους βουβώνες
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Οι πληγές έκαιγαν σαν ήλιοι
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
και το πλήθος έσπαγε τα παράθυρα
ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Ήταν λιόγερμα στις πέντε.
Ω, τι τρομερό λιόγερμα στις πέντε!
Ήταν πέντε σε όλα τα ρολόγια!
Ήταν πέντε στη σκιά στο λιόγερμα!

Federico García Lorca

(5 Ιουνίου 1898 - 19 Αυγούστου 1936)

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Αφού τόλμησαν οι υπάνθρωποι του κόσμου, να δολοφονήσουν έναν Λόρκα... είναι βέβαιο πως δεν διστάζουν μπροστά σε τίποτα.

Read more!

Soneto de la dulce queja, Federico García Lorca... τραγουδάει ο Miguel Poveda

Miguel Poveda, Soneto de la dulce queja

Του γλυκού παράπονου

Φοβάμαι να το χάσω αυτό το θαύμα

των αγαλμάτινων ματιών σου και τον τρόπο

που τη νύχτα ακουμπάει στο μάγουλό μου

το μοναχικό ρόδο της ανάσας σου.

Πονάω να βρίσκομαι σ’ αυτή την όχθη

κορμός χωρίς κλαδιά, και ότι πιο πολύ πονάει

είναι που δεν έχω το λουλούδι, λάσπη ή άργιλο

για το σαράκι του πόνου μου.

Αν είσαι ο κρυμμένος θησαυρός μου,

αν είσαι ο σταυρός και ο υγρός μου πόνος,

αν είμαι το σκυλί της επικράτειάς σου

Μη με αφήσεις να χάσω αυτό που έχω κερδίσει

και που στολίζει τα νερά του ποταμού σου

με φύλλα απ’ το Φθινόπωρό μου το χαμένο.

Sonetos de amor oscuro

Federico García Lorca

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

SONETO DE LA DULCE QUEJA

Tengo miedo a perder la maravilla

de tus ojos de estatua y el acento

que me pone de noche en la mejilla

la solitaria rosa de tu aliento.

Tengo pena de ser en esta orilla

tronco sin ramas, y lo que más siento

es no tener la flor, pulpa o arcilla,

para el gusano de mi sufrimiento.

Si tú eres el tesoro oculto mío,

si eres mi cruz y mi dolor mojado,

si soy el perro de tu señorío.

No me dejes perder lo que he ganado

y decora las aguas de tu río

con hojas de mi Otoño enajenado.

Read more!

ROMANCERO GITANO! Η είσοδός μου στον παράδεισο της μουσικής και της ποίησης...

ROMANCERO GITANO (LORCA)

Ποίηση: LORCA - ελεύθερη απόδοση Οδυσσέα Ελύτη

Σύνθεση: Μάρτιος - Απρίλιος του 1967. Ή τελευταία σύνθεση πριν τη Δικτατορία.

Ηχογραφήσεις: 1970, Παρίσι, Μαρία Φαραντούρη Polydor France

1971, Μαρία Φαραντούρη, John Williams CBS London

1971, Μαρία Φαραντούρη, Polydor

1975, Μαρία Φαραντούρη, Polygram

1978, Αρλέτα Τσάπρα, Lyra

Τραγούδια:

ΑΝΤΟΝΙTO EL CAMBORIO I

ΑΝΤΟΝΙTO EL CAMBORIO II

LA MORTE POR EL AMOR

Η ΚΑΛΟΓΡΙΑ

ΠΑΝΤΕΡΜΗ

Μαρία Φαραντούρη - Antonito El Camborio I - Μ. Θεοδωράκης

Κάτου στης ακροποταμιάς το μονοπάτι περπατάει

κρατώντας βέργα λυγαριάς και στη Σεβίλλια πάει.

Τα κατσαρά του γυαλιστά πέφτουν στα μάτια του μπροστά

στην όψη του είναι μελαμψός από του φεγγαριού το φως.

Κάποτε λίγο σταματά, κόβει λεμόνια στρογγυλά

τα ρίχνει το νερό να στρώσει και να το χρυσαφώσει.

Εκεί στης ακροποταμιάς το μονοπάτι να, τον φτάνουν

κάτω απ' τα κλώνια μιας φτελιάς χωροφυλάκοι και τον πιάνουν.

Αποβραδίς η ώρα οχτώ τον σέρνουν σε κελί μικρό

απέξω κάθονται φυλάνε πίνουν ρακί και βλαστημάνε.

Χαμός από αγάπη

-Τι είναι κείνο που φωτά, Μάνα, στα δώματα ψηλά;
-Κοιμήσου γιε μου κι είν' αργά σήμανε η ώρα έντεκα.
-Μάνα, στα μάτια μου για δες, λάμπουνε τέσσερις φωτιές.
-Δεν είναι τίποτα, έλα πια, είν' τα μπακίρια αστραφτερά.

Μέσα στη νύχτα και στη ζέστη φέγγαν οι τοίχοι απ' τον ασβέστη.
Τη φυσαρμόνικα γλυκά παίζανε Σεραφείμ γλυκά.
Μέσα στη νύχτα και στη ζέστη φέγγαν οι τοίχοι απ' τον ασβέστη.

-Μάνα μου, ευθύς που ξεψυχήσω μηνύσετέ το στους ανθρώπους
σ' όλη τη γη, σ' όλους τους τόπους
κατά Βοριά κατά Νοτιά μαντάτα στείλετε πικρά.

Μέσα στη νύχτα και στη ζέστη φέγγαν οι τοίχοι απ' τον ασβέστη.
Κι οι πόρτες τ' ουρανού χτυπούσαν κι όλα τα δάση αχολογούσαν
ψηλά δεν έβλεπες κανέναν κι οι φλόγες φούντωναν ολοένα.

Μαρία Φαραντούρη - Antonito El Camborio 2 - Μ. Θεοδωράκης

Ξάφνου στον ποταμό από πέρα φωνές ξεσκίσαν τον αγέρα.

Έμπηγε κάπρου δαγκωνιές μες στα ψηλά ποδήματα

χίμαγε κι έκανε βουτιές σαν δελφινιού πηδήματα.

Η τραχηλιά του η κρεμεζιά μούσκεψε μες στα αίματα

μα οι κάμες ήταν - ήταν έξι και δεν εμπόραε πια ν' αντέξει.

Αχ, Αντονίτο Ελ Καμπορίο, φεγγαρομελαμψέ μου

κι ασπρογαρούφαλέ μου.

Αχ, Αντονίτο Ελ Καμπορίο, π' άξιζες μια βασίλισσα

μνημόνεψε την Παναγιά τι τώρα θα σε φάει το κρύο

τι τώρα θα πεθάνεις πια.

Στην άκρη εκεί του ποταμού τρεις γλώσσες βγήκε το αίμα του

τρεις γλώσσες βγήκε το αίμα του στην άκρη εκεί του ποταμού

κι ανάγειρε την κεφαλή με τα σφιγμένα χείλη

και τότε πια καμμιά φωνή μόνο εφωτίστη ο ουρανός

κι άγγελος βεργολυγερός ήρθε και τ' άναψε καντήλι.

Η ΚΑΛΟΓΡΙΑ

Βουνά και σύγνεφα μακριά σ' όλα τριγύρω σιγαλιά

τα λιόφυτα γαληνεμένα και τα σπιτάκια ασβεστωμένα.

Σ' ένα αχερόχρωμο πανί κεντά η καλόγρια η μικρή

άχου, τι όμορφα κεντάει το χεράκι της πως πάει.

Βάνει πουλιά, βάνει δεντριά, βάνει και τ' άστρα τα χρυσά

βάνει στις τέσσερις τις κόχες τέσσερις αγριομολόχες.

Σ' ένα αχερόχρωμο πανί κεντά η καλόγρια η μικρή

μα κάθε τόσο αναστενάζει και κάτι με το νου της βάζει.

Λίγο το χέρι σταματά μες στον αέρα και κοιτά

στα μάτια της π' ανοιγοκλειούν δυο καβαλάρηδες περνούν.

Κι ύστερα πάλι στο πανί ξεσπάει ή καλόγρια ή μικρή

τι ποτάμια, τι χορτάρια, τι λιοτρόπια, τι φεγγάρια

πλάσματα της αρεσιάς της, της ονειροφαντασιάς της.

Παντέρμη

Σκάβουν το χώμα οι πετεινοί

σκάβουν ζητώντας την αυγή

την ώρα που στα σκοτεινά

βγαίνει η Παντέρμη και γυρνά.

Μαύρη μαυρίλα είν' η ψυχή της

κι ωχρό μπακίρι το πετσί της

τα στήθια της ωσάν τ' αμόνια

που τα χτυπούν χωρίς συμπόνια.

-Παντέρμη, τι ζητάς εδώ

μόνη σου δίχως σύντροφο;

-Κι αν είναι κάτι που ζητώ

πε μου, σε γνοιάζει εσένανε;

Ζητάω εκείνο που ζητώ

ζητάω την ίδια εμένανε.

-Παντέρμη, πες ποιος ο καημός σου

ποιος ο αγιάτρευτος καημός σου;

-Ποιός ο καημός μου;

Μαύρη πίσσα εγίνη η λινή μου η πουκαμίσα

και μες στο σπίτι σαν τρελλή

σούρνω το ξέπλεκο μαλλί.

-Παντέρμη, λούσε το κορμί σου

λουσ' το χελιδονόνερο

κι άσε κυρά μου την ψυχή σου

άσ τη να βρει αναπαμό.

Άχου, τσιγγάνικες ψυχές

κι ολόκρυφες νεροσυρμές

πίκρες μαζί και θάματα

στα μακρινά χαράματα.

Αφιερωμένο στον Θόδωρο Τ. με παντοτινή ευγνωμοσύνη, που μου χάρισε αυτό το δίσκο στα 18 μου, συμβάλλοντας τα μέγιστα στη μουσική μου παιδεία... Στον Θόδωρο που γιορτάζει σήμερα! Να είναι πάντα καλά του εύχομαι από καρδιάς!

Read more!

LA COGIDA Y LA MUERTE...Ένας εξαιρετικός Andy García στο ρόλο του Federico García Lorca στην ταινία Muerte en Granada. Και μια μοναδική απαγγελία!

1

LA COGIDA Y LA MUERTE

A las cinco de la tarde.

Eran las cinco en punto de la tarde.

Un niño trajo la blanca sábana

a las cinco de la tarde.

Una espuerta de cal ya prevenida

a las cinco de la tarde.

Lo demás era muerte y sólo muerte

a las cinco de la tarde.

El viento se llevó los algodones

a las cinco de la tarde.

Y el óxido sembró cristal y níquel

a las cinco de la tarde.

Ya luchan la paloma y el leopardo

a las cinco de la tarde.

Y un muslo con un asta desolada

a las cinco de la tarde.

Comenzaron los sones del bordón

a las cinco de la tarde.

Las campanas de arsénico y el humo

a las cinco de la tarde.

En las esquinas grupos de silencio

a las cinco de la tarde.

¡Y el toro, solo corazón arriba!

a las cinco de la tarde.

Cuando el sudor de nieve fue llegando

a las cinco de la tarde,

cuando la plaza se cubrió de yodo

a las cinco de la tarde,

la muerte puso huevos en la herida

a las cinco de la tarde.

A las cinco de la tarde.

A las cinco en punto de la tarde.

Un ataúd con ruedas es la cama

a las cinco de la tarde.

Huesos y flautas suenan en su oído

a las cinco de la tarde.

El toro ya mugía por su frente

a las cinco de la tarde.

El cuarto se irisaba de agonía

a las cinco de la tarde.

A lo lejos ya viene la gangrena

a las cinco de la tarde.

Trompa de lirio por las verdes ingles

a las cinco de la tarde.

Las heridas quemaban como soles

a las cinco de la tarde,

y el gentío rompía las ventanas

a las cinco de la tarde.

A las cinco de la tarde.

¡Ay qué terribles cinco de la tarde!

¡Eran las cinco en todos los relojes!

¡Eran las cinco en sombra de la tarde!

Federico Garcia Lorca

Η καλύτερη απαγγελία που έχω ακούσει ως τώρα, του ποιήματος LA COGIDA Y LA MUERTE, από τον Θρήνο για τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας, είναι αυτή από την θαυμάσια ταινία Muerte en Granada(θάνατος στη Γρανάδα) με την άριστη επιλογή του Andy García για το ρόλο του Λόρκα. Δεν ξέρω αν έχει έρθει στην Ελλάδα, εγώ το είδα στα ισπανικά. Και υποθέτω πως ο Andy García εδώ, ντουμπλάρεται στη φωνή από τον Giancarlo Giannini που στην ταινία παίζει τον σύντομο, μα σημαντικό ρόλο ενός αντιφασίστα ταξιτζή. Αξίζει να τη δείτε... σίγουρα.

Read more!

Δημήτρης Μαραμής και Βασίλης Γισδάκης ΜΑΖΙ το Σάββατο στον Πειραιά με τον Σκοτεινό Έρωτα !

ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ ΕΡΩΤΑΣ - AMOR OSCURO LIVE

σε ποίηση: Φ. Γκ. Λόρκα/ Σ. Τριβιζά

μουσική: Δημήτρη Μαραμή

ΣΑΒΒΑΤΟ 14 ΝΟΕΜΒΡΗ 2009, ΩΡΑ 20.30μ.μ.

ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 47, ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ερμηνεύει: ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΙΣΔΑΚΗΣ

κιθάρες: ΣΤΕΛΙΟΣ & ΒΑΣΙΛΗΣ

στο πιάνο: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΡΑΜΗΣ

Η νεράιδα

Βρήκαν σήμερα στη λίμνη

μια νεράιδα πεθαμένη.

Είναι έξω από τη λίμνη

καταγής σαβανωμένη

Ένα ψάρι στους μηρούς της

όλο έρχεται και πάει.

Ο άνεμος της λέει "μικρή μου!"

μα εκείνη δεν ξυπνάει

Τα μαλλιά της από φύκια

είναι ξέπλεκα στους βράχους

κι έχει ξέσκεπα τα στήθια

που ρηγούν απ' τους βατράχους

Ο Θεός να σε φυλάει.

Για την κόρη των λιμνών

πάμε να προσευχηθούμε

στην Κυρά των Ποταμών

Έπειτα δυό κολοκύθες

θα της βάλω στα πλευρά

να μπορεί να κολυμπάει

πάνω στ' αλμυρά νερά

Federico Garcia Lorca

Απόδοση: Σωτήρης Τριβιζάς

Μουσική: Δημήτρης Μαραμής

Read more!

Ο μοναδικός Κατράκης απαγγέλει Λόρκα στην αξεπέραστη μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου! Αφιερωμένο στην Κίρκη του YouTube!

Πέντε η ώρα που βραδιάζει
πέντε ακριβώς, την ώρα που βραδιάζει
φέρνει έν' αγόρι το νεκροσέντονο
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Έτοιμος κι ο κουβάς με τον ασβέστη
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Θάνατος τ' άλλα, θάνατος μονάχα
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Ψηλά παίρνει ο αγέρας τα βαμπάκια
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Το οξείδιο σπέρνει κρύσταλλο και νίκελ
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Παλεύει η περιστέρα με το αγρίμι
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Κι η σάρκα μ' ένα κέρατο θλιμμένο
πέντε η ώρα που βραδιάζει.

Χορδή τυμπάνου αρχίζει να χτυπά
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Αρσενικού καμπάνες κι ο καπνός
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Βουβοί συντρόφοι στ' άχαρα σοκάκια
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Του ταύρου η καρδιά μονάχα ολόρθη
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Όταν ο ιδρώτας χιόνι αργά γινόταν
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Όταν η αρένα γέμισε με ιώδιο
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Τ' αυγά του στην πληγή άφησε ο θάνατος
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Πέντε η ώρα που βραδιάζει,
πέντε ακριβώς, την ώρα που βραδιάζει.

Μια κάσα από καρούλια το κρεβάτι
πέντε η ώρα που βριαδιάζει.
Σουραύλια ηχούν και κόκαλα στ' αυτί του
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Στο μέτωπό του ο ταύρος μουγκανίζει
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Η κάμαρα ιριδίζει από αγωνία
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Από μακριά σιμώνει κι όλα η σήψη
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Σάλπιγγα κρίνου στον χλοερό βουβώνα
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Οι πληγές του εκαίγανε σαν ήλιοι
πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Και το πλήθος να σπάει τα παραθύρια
πέντε η ώρα που βραδιαζει.
Πέντε η ώρα που βραδιάζει.
Αχ! Τι φριχτά στις πέντε που βραδιάζει.
Ήτανε πέντε σ' όλα τα ρολόγια,
ήτανε πέντε κι έπεφτε το βράδυ.

Δεν θέλω να το βλέπω!

Πες στο φεγγάρι να φανεί
γιατί δε θέλω πια να βλέπω
το αίμα του Ιγνάθιο μες στην αρένα.

Δεν θέλω να το βλέπω!

Αχνό φεγγάρι απ' άκρη σ' άκρη,
άτι από σύννεφα γαλήνια
και η σταχτιά του ονείρου αρένα
με τις ιτιές γύρω γύρω.

Δεν θέλω να το βλέπω!

Η θύμησή μου καίγεται!
Μηνύστε το στα γιασεμιά
με την αέρινη ασπράδα.

Δεν θέλω να το βλέπω!

Federico Garcia Lorca
Μετ. Νίκος Γκάτσος
Μουσική Σταύρος Ξαρχάκος
Μάνος Κατράκης, Κώστας Πασχάλης
Πηγή στίχων: stixoi.info

Τί να πω γι αυτή την ηχογράφηση; Τα λόγια είναι εντελώς περιττά όταν πρόκειται για μια τέτοια ευτυχή συγκυρία συνεύρεσης λέξεων, μουσικής, φωνών...
Θέλω μόνο να ευχαριστήσω την Κίρκη που η δουλειά των αναρτήσεών της στο You Tube είναι πολύτιμη για το ελληνικό δίκτυο και για όλους μας! Με την ευκαιρία να ευχαριστήσω και όλους τους ρομαντικούς που ανεβάζουν βιντεάκια στο You Tube και έχουν κάνει τη ζωή μας πιο όμορφη. Να είναι καλά!

Read more!

Ο δικός μας κόντρα-τενόρος Νίκος Σπανός, τραγουδάει το El cafe de Chinitas (F.G.Lorca). Στο πιάνο ο επίσης δικός μας Γιώργος–Εμμανουήλ Λαζαρίδης!!!

Δυο Ελληνόπουλα με μεγάλο ταλέντο! Πόσο τους καμαρώνω! Μπράβο παιδιά! Είμαστε πολύ υπερήφανοι για σας!

Ο Νίκος Σπανός γεννήθηκε στην Ελλάδα, όπου σπούδασε αρχικά τραγούδι με την Ελένη Λιώνα και τον Άρη Χριστοφέλλη, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στο μεταπτυχιακό τμήμα του University of Maryland School of Music στις Η.Π.Α. με καθηγήτρια τη Linda Mabbs, soprano (τραγούδι) και τον Leon Major, σκηνοθέτη (σκηνική παρουσία), με υποτροφία του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» Αθηνών καθώς και του ίδιου του πανεπιστημίου, απ' όπου αποφοίτησε με Master’s Degree στον τομέα Voice / Opera Performance. Είναι επίσης κάτοχος πτυχίων Ανώτερων Θεωρητικών (Αρμονία και Αντίστιξη) από το Νέο Ωδείο Θεσσαλονίκης, τάξη Ν. Σολομωνίδη. Υπήρξε ενεργό μέλος πολλών σεμιναρίων με καθηγητές όπως ο Kurt Equiluz, η Delores Ziegler, η Anna Tomowa - Sintow και ο Michael Chance. Το 2007 και το 2008 δίδαξε Μπαρόκ ερμηνεία και τεχνική τραγουδιού στο Μουσικό Χωριό - Άγιος Λαυρέντιος. Το 2006 ίδρυσε το "Φωνητικό Σύνολο Τρισεύγενη Καλοκύρη" το οποίο και διευθύνει έκτοτε.

Έχει διακριθεί για τη συμμετοχή του σε όπερες αλλά και σε ορατόρια και ρεσιτάλ. Τόσο ο ελληνικός όσο και ο διεθνής Τύπος έχουν αναφερθεί ευνοϊκότατα για την φωνητική και σκηνική παρουσία του, με φράσεις όπως «μεγαλη αποκάλυψη», «τραγούδι μελωδικό και απαλό, αλλά χρωματισμένο με πάθος», «συγκινητική τρυφερότητα και υποδειγματική μουσικότητα», «εντυπωσιακή, άψογη τεχνική και εκφραστική καθαρότητα», «ηδύφωνος κόντρα τενόρος». Το γαλλικό περιοδικό όπερας “Opèra International” αναφέρεται στη φωνή του ως «αναπάντεχα δυνατή για το είδος» και μιλά για «μουσική ευτυχία», ενώ άλλο περιοδικό (L’opèra) εξαίρει το «γλυκό χρώμα, όμορφο legato και ικανότητα διάνθισης, τα οποία συμβαδίζουν με πειστική ηθοποιία». Αναφορές στον γερμανικό και ιταλικό Τύπο μιλούν για «γλυκειά φωνή γεμάτη έκφραση» και «μουσική ευφυία, η οποία προσφέρει άψογο έλεγχο στις τεχνικές του ικανότητες». Η εφημερίδα Washington Post τον αποκάλεσε «ασυνήθιστο κόντρα τενόρο».

Περισσότερα εδώ

Tres morillas (F.G.Lorca)

Γιώργος Λαζαρίδης

Ο Γιώργος–Εμμανουήλ Λαζαρίδης έχει χαρακτηριστεί ως "ένας συγκλονιστικός σολίστας" - Μonde De La Musique, "μία ιδιοφυία επί το έργον" - Eastern Daily Press, "ένας από τους λαμπρότερους πιανίστες της γενιάς του" - Yonty Solomon και οι εκτελέσεις του χαρακτηρίστηκαν ως "τόσο ξεχωριστές που δεν επιδέχονται καμία σύγκριση" - BBC Music Magazine.
Εργάστηκε με τους Yonty Solomon, Alfred Brendel, Δόμνα Ευνουχίδου, Ruth Nye και έχει κερδίσει πληθώρα Βραβείων, τιμητικών διακρίσεων και υποτροφιών, μεταξύ των οποίων το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, της Worshipful Company of Musicians, οι υποτροφίες των Ιδρυμάτων Ωνάση, Λεβέντη, Hattori, Lasmo Staffa, Ian Flemming, του Βασιλικού Κολλεγίου στο Λονδίνο (Queen Elizabeth, Senior Exhibition) κ.α.
Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη και τώρα 28 ετών, ο Γιώργος–Εμμανουήλ Λαζαρίδης διανύει μια πλούσια σε διεθνές επίπεδο καλλιτεχνική περίοδο. Εμφανίζεται σε σημαντικές αίθουσες όπως το Royal Albert Hall, το Le Corum Montpellier, το Wiener Konzerthaus, η Φιλαρμονική της Βερόνας, το Ηρώδειο, η Επίδαυρος και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ενώ έχει συμπράξει με κορυφαίες ορχήστρες όπως η Φιλαρμονική του Αμβούργου, η Βασιλική Φιλαρμονική, η Φιλαρμονική του Στρασβούργου, η Συμφωνική της Βαρσοβίας και η Συμφωνική του Μονάχου, υπό τη διεύθυνση διάσημων Μαέστρων, ανάμεσα στους οποίους οι sir Neville Marriner, Ingo Metzmacher, Yoel Levi, Theodor Guschlbauer, Michel Tabachnik, William Boughton, Richard Edlinger κ.α. Έχει συνεργαστεί με διεθνώς αναγνωρισμένα μουσικά σύνολα όπως το κουαρτέτο "Medici", το οκτέτο της Βιέννης, το κουαρτέτο "Ysaÿe", το "BT Scottish Ensemble", το "Ελληνικό Κουαρτέτο" και καλλιτέχνες όπως ο Λεωνίδας Καβάκος, ο Michael Tilson Thomas, ο Κυπριανός Κατσαρής. Έχει εμφανιστεί σε διεθνή Φεστιβάλ, με σημαντικότερα τα Harrogate, Norfolk & Norwich, Montpellier, Trento, Hampstead & Highgate, το διεθνές Φεστιβάλ "Chopin" στη Βαρσοβία, το "Monterrei International Festival" στο Μεξικό, τα "Δημήτρια" Θεσσαλονίκης, τα Φεστιβάλ Πάτρας και Ναυπλίου κ.α.
Οι πρόσφατες ερμηνείες του στη σειρά "Μεγάλοι Ερμηνευτές" του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και στη Salla Maffeiana της Βερόνας απέσπασαν διθυραμβικές κριτικές. Μεταξύ άλλων, γράφει ο Gianni Villani στην εφημερίδα Giornale l’ Arena: "Ένα Schumann σαν αυτό του Λαζαρίδη κατόρθωσε να μας ξαναθυμίσει εκτελέσεις μεγάλων βιρτουόζων ερμηνευτών που αναδεικνύουν κάθε μουσική λεπτομέρεια, κάθε ιδέα...".

Περισσότερα εδώ

Sevillanas (F.G.Lorca)

Read more!

Χωρίς όρια... Sin límites: Federico García Lorca, Salvador Dalí and Luis Buñuel

Official site

Directed by Paul Morrison
Written by Philippa Goslett
Starring Javier Beltran, Robert Pattinson, Matthew McNulty, Marina Gatell, Arly Jover
Music by Miguel Mera
Distributed by Regent Releasing
Running time 107 min.
Country United Kingdom-Spain
Language English
Budget $2,900,000

Το είδα και μου άρεσε. Κυρίως η ατμόσφαιρα της παρέας τους στην ελιτίστικη Φοιτητική Εστία. Τρία ιερά τέρατα της Τέχνης και στιγμές από τη ζωή και τις αναζητήσεις τους, τις εντός και εκτός ορίων. Μια ακόμα απόδειξη ότι οι χαρισματικοί και οι ταλαντούχοι δεν περιορίζονται στα όρια των καλλιτεχνικών αναζητήσεων τους, αλλά η... ανατροπή κυλά στις φλέβες τους. Επιτυχής η επιλογή του καστ και η σκηνοθεσία ενδιαφέρουσα. Έρχεται στα σινεμά, νομίζω αυτή τη βδομάδα. Θα το ξαναδώ. ;)

Little Ashes

Madrid in 1922 is a city wavering on the edge of change as traditional values are challenged by the dangerous new influences of jazz, Freud and the avant-garde. Salvador Dalí arrives at university at the age of 18 years old, determined to become a great artist. His bizarre blend of shyness and rampant exhibitionism attracts the attention of two of the university’s social elite — Federico García Lorca and Luis Buñuel.
Salvador is absorbed into their decadent group and for a time he, Luis and Federico become a formidable trio, the most ultra-modern group in Madrid. However, as time passes, Salvador feels an increasingly strong pull toward the charismatic Federico — who is oblivious to the attention he is getting from his beautiful writer friend, Magdalena. Finally, in the face of his friends’ preoccupations — and Federico’s growing renown as a poet — Luis sets off for Paris in search of his own artistic success.

Και λίγη μουσική από την ταινία, παρμένη από το ισπανικό μπλογκ Little Ashes:

1. La canción principal
2.Viva La Revolución
3. Reunión provisional
4. Cadaques
5. Momento con las bicicletas

Read more!

Federico García Lorca: Yerma! Θέατρο Κάτω Απ' Τη Γέφυρα... Μια παράσταση που δεν πρέπει να χάσει όποιος αγαπάει το καλό θέατρο και φυσικά τον Λόρκα!

Πριν λίγες μέρες ξαναείδα την Γέρμα που παίζεται για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο Κάτω από τη Γέφυρα. Είχα γράψει πέρυσι αναλυτικά για την παράσταση, εδώ
Φέτος λοιπόν κατάφερα και πήγα πολύ νωρίτερα για να απολαύσω το ποτάκι μου με τη φίλη μου τη Βίρλε και τον Νίκο στο υπέροχο φουαγιέ του θεάτρου, το οποίο είναι ο πιο ζεστός και φιλόξενος χώρος που έχω δει σε φουαγιέ. Και φυσικά επισκέφτηκα και τα κορίτσια στα καμαρίνια. Στο μαγικό χώρο των καμαρινιών, με τα γάργαρα γέλια και τις ετοιμασίες των ηθοποιών, ανάμεσα σε σύνεργα μακιγιάζ, καθρέφτες, κοστούμια, καπέλα, βελούδα, μετάξια, ταφτάδες και άλλα τέτοια γοητευτικά και πανέμορφα, νιώθεις πως είσαι σε άλλον κόσμο. Κυριολεκτικά μαγικό... Για την παράσταση δεν λέω τίποτ' άλλο. Σας αφήνω να τη δείτε και να μου πείτε εσείς, αν έχω δίκιο που επιμένω ότι αξίζει τον κόπο να πάτε.
Θα πω όμως σύντομα για την Κωνσταντίνα Σαραντοπούλου, την κοπελιά που υποδύεται εξαιρετικά την Γέρμα. Την τρίτη φορά που θα ξαναπάω να δω την παράσταση θα σας πω πιο πολλά και για τα μελλοντικά σχέδια αυτού του ανήσυχου ηθοποιού, του Νίκου του Δαφνή.

Read more!

Federico García Lorca: La sangre derramada... Ακούς, νιώθεις, συμμετέχεις...με κομμένη την ανάσα!

Η τελευταία παράσταση (φάρσα) Salvador Dalí

To χυμένο αίμα

Δεν θέλω να το δω!

Πες στο φεγγάρι να βγει,
γιατί δεν θέλω να δω
το αίμα του Ιγνάθιο πάνω στην αρένα.

Δεν θέλω να το δω!

Το φεγγάρι απ' άκρη σ' άκρη.
Άτι από γαλήνια σύννεφα,
και η γκρίζα πλατεία του ύπνου
με ιτιές στους φράχτες.

Δεν θέλω να το δω!

Η μνήμη μου καίγεται.
Ειδοποιείστε τα γιασεμιά
με τη διακριτική λευκότητά τους!

Δεν θέλω να το δω!

Η αγελάδα του γερασμένου κόσμου
περνούσε την πικραμένη γλώσσα της
πάνω σ' ένα μουσούδι με αίματα
χυμένα στην αρένα,
και οι ταύροι του Γκισάντο
σχεδόν νεκροί και σχεδόν πέτρα,
μουγκρίζανε σαν δυο αιώνες
που βαρεθήκανε πια να πατούν τη γη.
Όχι!
Δεν θέλω να το δω!

Ανηφορίζει τα σκαλιά ο Ιγνάθιο
μ' όλο το θάνατό του φορτωμένος.
Αναζητούσε την αυγή
και η αυγή δεν ήταν.
Αναζητά τη σίγουρη γραμμή του εαυτού του
και τ' όνειρο τον αποπροσανατολίζει.
Αναζητούσε το θαυμάσιο κορμί του
και βρήκε το αίμα του ανοιχτό.
Μη μου λέτε να το δω!
Δεν θέλω να νιώσω το ανάβλυσμα
κάθε φορά με λιγότερη δύναμη'
εκείνο το ανάβλυσμα που φωτίζει
τις κερκίδες και εκτινάσσεται
πάνω στο βελούδο και στο δέρμα
του διψασμένου πλήθους.
Ποιός μου φωνάζει να φανώ;
Μη μου λέτε να το δω!

Δεν έκλεισαν τα μάτια του
όταν είδε τα κέρατα κοντά,
μα οι τρομερές μανάδες
σηκώσαν το κεφάλι.
Και μέσα απ' τα αγροκτήματα
σηκώθηκε ένας αέρας από μυστικές φωνές,
που κραύγαζαν σ' ουράνιους ταύρους,
οι επιστάτες μιας ομίχλης νεκρικής.

Δεν υπήρξε πρίγκηπας στη Σεβίλη
να μπορεί να τον ανταγωνιστεί,
ούτε σπαθί σαν το σπαθί του,
ούτε καρδιά τόσο αληθινή.
Σαν ένα ποτάμι λιονταριών
η υπέροχη δύναμή του,
και σαν άγαλμα από μάρμαρο
η σχεδιασμένη σύνεσή του.
Αέρας της ανδαλουσιανής Ρώμης
του χρύσωνε το κεφάλι
όπου το γέλιο του ήταν ένα μύρο
από αλάτι και πνεύμα.
Τί μεγάλος ταυρομάχος στην αρένα!
Τί σπουδαίος ορεσίβειος στα βουνά!
Τί απαλός με τα στάχυα!
Τί σκληρός με τα σπιρούνια!
Τί τρυφερός με τη δροσοσταλίδα!
Τί εκθαμβωτικός στη γιορτή!
Τί τρομερός με τις στερνές
του σκοταδιού τις σημαιούλες!

Όμως κοιμάται πια για πάντα.
Ήδη τα βρύα και η χλόη
με σίγουρα δάχτυλα ανοίγουν το λουλούδι του κρανίου του.
Και το αίμα του έρχεται κιόλας τραγουδώντας:
τραγουδώντας στα λιβάδια και τους βάλτους,
γλιστρώντας από κέρατα κοκαλωμένα απ' το κρύο,
τρεκλίζοντας χωρίς ψυχή στην ομίχλη,
σκοντάφτοντας σε χιλιάδες οπλές
κόρνο μιας μακρινής, σκοτεινής, θλιμμένης γλώσσας,
για να σχηματίσει μια λιμνούλα αγωνίας
δίπλα στον Γουαδαλκιβίρ των αστεριών.

Ω άσπρο τείχος της Ισπανίας!
Ω μαύρε ταύρε του πόνου!
Ω αύρα απ' το αίμα του Ιγνάθιο!
Ω αηδόνι απ' τις φλέβες του!
Όχι.
Δεν θέλω να το δω!
Γιατί δεν υπάρχει κάλυκας να το τιθασεύσει,
δεν υπάρχουν χελιδόνια να το πιουν,
δεν υπάρχει πάχνη αυγής να το παγώσει,
δεν υπάρχει τραγούδι, ούτε κατακλυσμός με κρίνα,
δεν υπάρχει κρύσταλλο να το τυλίξει με ασήμι.
Όχι.
Εγώ δεν θέλω να το δω!

Federico García Lorca

Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Το χυμένο αίμα από το αριστούργημα του Σταύρου Ξαρχάκου!

Ακούστε το ολόκληρο, μη βαρεθείτε την σοπράνο στην αρχή...:) Ακούστε τη συγκλονιστική απαγγελία της Ισπανίδας με την ουράνια μουσική που ακούγεται από μέσα! Και μόνο γι αυτή τη μουσική, ο Ξαρχάκος περνά στην αιωνιότητα των Αθανάτων μουσουργών!

Κι εδώ το 5ο από τα οκτώ κομμάτια του Ξαρχάκου για Το χυμένο αίμα...

Jarcha, Το χυμένο αίμα σε μια ακόμα ενδιαφέρουσα εκτέλεση!

H αλήθεια είναι πως όταν μεταφράζεις ποίηση αυτής της κλάσης, νιώθεις ένα δέος τρομερό. Χωρίς να το αντιληφθείς εισχωρείς στα εσώψυχα του ποιητή, γίνεσαι ένα μαζί του, βιώνεις την αγωνία του, ανασαίνεις με τη βαριά ανάσα του, ο ρυθμός της καρδιάς σου συντονίζεται σ' αυτόν της δικής του καρδιάς, πότε απελπιστικά αργός, πότε με ταχυκαρδία, πνίγεται ο λαιμός σου απ' την κραυγή του, πονά το στήθος στο λυγμό του, ιδρώνεις να του βρεις τη λέξη τη σωστή από τρόμο να μην αλλάξεις, αν γίνεται, ούτε γράμμα, ούτε συλλαβή, ούτε τελεία. Η αλήθεια είναι ότι στην προσπάθεια να δώσω το ακριβές, το απολύτως ακριβές, λέξη προς λέξη, εξοντώνομαι. Και μπορεί μια λέξη να την αναζητώ μερόνυχτα. Και σπάνια νιώθεις ότι τελείωσες. Μόνιμα θες να αλλάξεις ή να διορθώσεις κάτι. Αν μπορούσα να μεταδώσω αυτό που νιώθεις διαβάζοντάς τις λέξεις στο πρωτότυπο... Αξίζει να μάθει ισπανικά κανείς και μόνο για να διαβάζει Λόρκα! Το υπογράφω!

Αφιερωμένο στον Μαύρο Γάτο με ευχαριστίες για την πρόσκληση στην αλυσίδα της ποίησης. Εμείς την κρατάμε γερά την αλυσίδα, αλλά επειδή έχετε σχεδόν όλοι παίξει, απλά προτείνω να το κάνουμε καθημερινή μας πράξη. Αντίσταση με ποίηση, σε όλα αυτά που μας μαυρίζουν... :)

Read more!

H Margarita Xirgú απαγγέλει το Llanto por Ignacio Sánchez Mejías! A las cinco de la tarde! Mια σπάνια εγγραφή!

H Margarita Xirgú απαγγέλει το Llanto por Ignacio Sánchez Mejías! A las cinco de la tarde! Mια σπάνια εγγραφή!

H Margarita(Margarida στα καταλανικά)Xirgú και ο Lorca στην πρεμιέρα της Yerma
Η Καταλανή ηθοποιός, μούσα του Φεδερίκο και καλή του φίλη, γεννήθηκε στο Molins de Rei, το 1888 και πέθανε στο Μοντεβίδεο, εξόριστη πάντα, το 1969.

Σχέδιο του Λόρκα για την παράσταση της Γέρμα!

Lorca y Xirgú Doña Rosita la Soltera, Teatro Principal Palace, Barcelona,12 Δεκέμβρη 1935

Margarita: Cada rosa Μαργαρίτα: Κάθε ρόδο
tiene un rumorcillo de agua, κρατά έναν μικρό ψίθυρο νερού,
y un dolor de estrella viva και μια θλίψη ζωντανού αστεριού
bajo sus hojas heladas κάτω από τα παγωμένα φύλλα του

Federico García Lorca
Μετ. Μαριάννα Τζανάκη

Μάνα στον Ματωμένο Γάμο...

Ojalá que pronto puedas Μακάρι γρήγορα να μπορείς
correr por altas montañas να τρέχεις σε ψηλά βουνά
libre de tu camerino ελεύθερη απ' το καμαρίνι σου
como una corza de llamas σαν μια φλογισμένη ζαρκάδα

Federico García Lorca

Read more!

Η Estrella Morente τραγουδά τη Yerma του Lorca, σε μουσική του πατέρα της, Enrique Morente! Το φινάλε είναι από το Triniá του Rafael de León!

Estrella Morente - Yerma
Federico García Lorca: letras
Enrique Morente: música
Εδώ ακούτε τη Yerma

¿Por qué duermes solo pastor?
en mi colcha de lana dormirías mejor (x2)

En el arroyo frío lavo tu cinta,
como un jazmín caliente tienes la risa.

Quiero vivir en la nevada chica de ese jazmín (x2)

Sola, verme sola, sola detrás de los muros
donde está la herida cerrada,
donde está la herida cerrada.
Y soportar mi cuerpo de tierra
hasta el blanco del alba.

En seguida llegó la noche,
aquí la noche llegaba,
mira que oscuro se pone
el chorro de la montaña,
el chorro de la montaña.

Yo tiré un limón por alto
y en tu puerta se paró,
y en tu puerta se paró;
y hasta los limones saben
que nos queremos los dos,
que nos queremos los dos.
Sentitos mios, y estos sentitos mios,
ay por más vueltas que le doy
más grande mi desvarío,
ay por más vueltas que le doy
más grande mi desvarío.
Algo que me envenena,
¿qué tienes en la mirá
que no me parece buena, Triniá?

Ay Trini, mi Trini, mi Triniá (x4)

Estrella Morente - Yerma
Federico García Lorca

Γιατί κοιμάσαι μόνος βοσκέ;
στην κουβέρτα μου τη μάλλινη, θα κοιμόσουν καλύτερα (x2)

Στο κρύο ρυάκι πλένω την κορδέλα σου,
σαν ένα τρυφερό γιασεμί είναι το γέλιο σου.

Θέλω να ζήσω στο μικρό χιόνισμα αυτού του γιασεμιού (x2)

Μόνη, δες με μόνη, μόνη πίσω από τους τοίχους
όπου βρίσκεται η κλειστή πληγή,
όπου βρίσκεται η κλειστή πληγή.
Και για ν' αντέξει το γήινο σώμα μου
μέχρι το λευκό της αυγής.

Αμέσως έφτασε η νύχτα,
εδώ η νύχτα έφθασε,
κοίτα τι σκούρος έγινε
ο χείμαρρος του βουνού,
ο χείμαρρος του βουνού.

Πέταξα ένα λεμόνι ψηλά
και στην πόρτα σου στάθηκε,
και στην πόρτα σου στάθηκε'
μέχρι και τα λεμόνια ξέρουν
ότι αγαπιόμαστε μείς οι δυο,
ότι αγαπιόμαστε εμείς οι δυο.
Τα αισθήματά μου, και αυτά τα αισθήματά μου,
αχ περισσότερες στροφές τους δίνω
μεγαλύτερο το παραλήρημά μου,
αχ περισσότερες στροφές τους δίνω
μεγαλύτερο το παραλήρημά μου.
Κάτι που με δηλητηριάζει,
Τί έχεις στη ματιά
και δε μου φαίνεται καλό, Τρινιά;

Αχ Τρίνι, Τρίνι μου, Τρινιά μου!(x4)

Mετ. Μαριάννα Τζανάκη

Rafael de León: Ποιητής της γενιάς του '27, φτυστός ο Αλεξανδράκης και φίλος του Λόρκα, του οποίου τους στίχους, από το τραγούδι Τρινιά, χρησιμοποιεί στην τελευταία στροφή της Γέρμα...

Ο Rafael de León y Arias de Saavedra λοιπόν, ήταν ποιητής Ισπανός, γεννημένος στη Σεβίλλη το 1908 και γόνος πολύ αριστοκρατικής οικογένειας. Από μικρός σπούδαζε σε ιδιωτικά κολέγια και θρησκευτικές σχολές και το 1926 γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδας για ν' αρχίσει τις σπουδές του στο Δίκαιο. Εκεί γνώρισε τον Φεδερίκο και μια μεγάλη φιλία δημιουργήθηκε μεταξύ τους. Το ποιητικό στυλ του Λόρκα επηρέασε για πάντα τον Ραφαέλ, σε όλη του την καριέρα. Το έργο του Rafael de León χωρίζεται σε δυο μεγάλα μέρη: Ποιήματα και στίχους τραγουδιών. Σχεδόν όλο του το έργο είναι εμπνευσμένο από τυπικά ανδαλουσιανά θέματα. Ξεχωρίζουν τα έργα του: «Pena y alegría del amor», «Profecía» y «Romance de la serrana loca». Πέθανε στη Μαδρίτη το 1982.

Κι εδώ ακούτε το Triniá με Rocío Jurado

Read more!